De slag om Krajina in 1995 echoot in Kroatië nog steeds na

In 1991 stichtten de Kroatische Serviërs hun `Servische Republiek Krajina' in gebieden in het zuiden (de regio Knin), het midden (West-Slavonië) en het oosten (Oost-Slavonië) van Kroatië die ze bewoonden of later op de Kroaten veroverden. Aanvankelijk – vóór de onafhankelijkheidsverklaring van Kroatië, eind juni 1991 – beschouwen ze hun regio als autonoom gebied, later willen ze niets meer met Kroatië te maken hebben.

Vier jaar later, in mei en in augustus 1995, maakten de Kroaten met twee militaire bliksemoffensieven een eind aan deze `republiek'. Van de Krajina-republiek bleef alleen het uiterste oosten – Oost-Slavonië – over; dat kwam onder VN-bestuur en werd uiteindelijk, in januari 1998, zonder geweld aan de Kroaten overgedragen.

Bij de bliksemoffensieven van 1995 alleen al werden zeker 150 Kroatische Serviërs vermoord en 150.000 anderen verdreven. Zij vluchtten via het noorden van Bosnië naar Servië. Tien jaar later zijn pas 70.000 Kroatische Serviërs naar Kroatië teruggekeerd; 186.000 leven er nog in Servië. Hun oorspronkelijke woongebieden in Kroatië – vooral de zuidelijke regio, rond Knin – worden geplaagd door enorme werkloosheid. Ook speelt nog steeds discriminatie een rol, net als het probleem dat veel woningen van de Kroatische Serviërs in de oorlog zijn verwoest, of inmiddels worden bewoond door Kroaten die Bosnië en dan vooral Herzegovina zijn ontvlucht.

Generaal Ante Gotovina speelde een belangrijke rol bij de verovering van de Krajina-republiek. Drie jaar nadat hij in staat van beschuldiging werd gesteld door het Joegoslavië-tribunaal dook in Kroatië een video op, waarop te zien is hoe hij in augustus 1995 na Operatie Storm – het offensief van augustus 1995 – zijn commandanten de mantel uitveegt wegens wandaden jegens de Serviërs: ,,Schandelijk! Jullie gedragen je als barbaren en vandalen!''

Aan de andere kant was Gotovina ook aanwezig toen toenmalig president Franjo Tudjman in juli 1995, vlak vóór het augustusoffensief tegen de Krajina-republiek, op het eiland Brioni zijn legerleiding vertelde dat er zo min mogelijk Serviërs in Kroatië moesten achterblijven: ,,De Serviërs moeten praktisch uit Kroatië verdwijnen.''