De krant beantwoordt meerdere vragen van lezers

Deze week stelde de lezer veel kleinere kwesties aan de orde en dus beantwoord ik meerdere vragen achter elkaar. Een vaak aangeroerde kwestie in lezersbrieven is de subjectieve lading die bepaalde in de krant gebruikte termen hebben, waardoor artikelen op sommigen een gekleurde of vooringenomen indruk maken. Vaak hebben die lezers dan zelf een bepaalde deskundigheid of overtuiging. Ze behartigen een belang of hebben een persoonlijke ervaring waardoor ze geraakt of zelfs gekwetst worden door een term die de journalist gebruikt. Vaak gebeurt dat met geen andere bedoeling dan beeldend of toegankelijk te schrijven.

Zo bepleit lezer Miriam Braun uit Bussum, namens de patiëntenvereniging Anoiksis, het gebruik van het woord `schizofreen' voortaan te beperken tot het omschrijven van de ziekte. En dus niet meer lichtvaardig als beeldspraak, als in `Rusland is een heel schizofreen land'. Of: `daar ben ik heel schizofreen in'. Lezer Floris van Nierop uit Amsterdam stelt het gebruik van het woord `importbruid' aan de kaak in een artikel over het inburgeringsexamen. Volgens hem is het woord `huwelijksmigrant' beter. Want dat is sekseneutraal, heeft geen associatie met `koehandel', is niet politiek geladen en ook niet pejoratief.

Daar zit natuurlijk wat in. Taal is ook politiek en het streven van de krant is juist om zo objectief mogelijk verslag te doen. Dergelijke brieven dienen als een permanente herinnering aan die plicht en ook als graadmeter. De lading van bepaalde termen verandert soms waar je bijstaat. Tegelijk zijn journalisten subjectieve mensen die ook creatief en toegankelijk willen schrijven. We oriënteren ons op spreektaal. Jargon willen we vermijden, ambtelijk proza kan besmettelijk zijn. In citaten trekken we uitspraken wel grammaticaal recht, maar in de woordkeuze grijpen we niet in als we eenmaal besloten hebben om het citaat te brengen. Het door ons gekozen woord `importbruid' is daarvan een mooi voorbeeld. De betekenis ervan is meteen duidelijk. `Huwelijksmigrant' is hoe dan ook een moeilijker woord. Daarvan staan er meestal genoeg in de krant. Als iemand zegt dat hij ergens `schizofreen' in is, dan houden we ons ook aan die term. `Schizofrene toestanden' is een staande uitdrukking. Als bijvoeglijk naamwoord wordt er `absurd' en `verwarrend' mee bedoeld.

Lezer Marcel van Kampenhout stelde een Turkse spellingskwestie aan de orde, die ik verder laat rusten, en vroeg naar het redactionele beleid bij plaatsnamen met een koloniaal verleden. De krant schrijft immers wel Jakarta en geen Batavia. Wel Istanbul en geen Constantinopel. Maar bij Casablanca (volgens hem `Dar-el-Beida') en Montenegro (`Tsrna Gora') kiezen we voor de Spaanse, respectievelijk Italiaanse importnamen. Waarom? Het kortste antwoord is dat we hierin net als Van Dale de Bos Atlas en de Wolters Noordhoff Wereld Atlas volgen. Casablanca en Montenegro héten ter plaatse gewoon zo, net zo goed als Jakarta geen Batavia meer heet. Sommige kwesties hebben we uitbesteed.

En verder was het een rustige week. Eén lezer, tevens voorzitter van een openbare bibliotheek, stoorde zich aan de voorpaginafoto met de blote vrouwengestalte van karton naast Jan Wolkers. Aanstootgevend voor zijn bibliotheekbezoekers en bovendien niet van toepassing op het thema Geschiedenis van de Boekenweek. De redactie had de CPNB om deze keuze moeten berispen. Waarvan akte. Drie lezers vonden dat Vincent Bijlo te ver ging in zijn column over de paus. Eén lezer stoorde zich aan de felgekleurde Edah-advertentie op de voorpagina: bah, net een huis-aan-huis-blad. Op thema's van goede smaak, openbare eerbaarheid en de vrijheid van columnisten en adverteerders ben ik hier eerder ingegaan. Het is na te lezen op www.nrc.nl/krant/lezerschrijft. Heeft u nieuwe kwesties? Mail naar lezerschrijft@nrc.nl of postbus 8987 3009 TH Rotterdam.