Bedwelmend minimalisme

Het blijft een fascinerend verschijnsel, dat eeuwigdurende hergebruik in de Jamaicaanse muziek. Een en hetzelfde `riddim' (begeleidingspartij) kan in de loop der jaren ten grondslag liggen aan tientallen liedjes, opnieuw ingespeeld worden en wederom in de recycling gaan. Een logische consequentie van die praktijk is het riddim album: een compilatie van verschillende liedjes van hetzelfde riddim. Op zijn best blijkt uit zo'n album hoe een knappe producer zulk hergebruik kan maskeren. Bij een bepaalde plaat, gebaseerd op het beroemde Stalag 17-riddim, had ik ooit pas halverwege kant twee (ja, in die tijd was het) door wat er precies aan de hand was.

See Mi Yah is ook zo'n riddim album, maar dan net even anders. Rhythm & Sound is het geesteskind van Mark Ernestus en Moritz von Oswald, twee Berlijnse producers die hun anonimiteit koesteren en die met hun Basic Channel-project geschiedenis schreven op het kruispunt tussen techno en dub. Als Rhythm & Sound zijn ze steeds verder opgeschoven richting reggae, maar zoals al bleek uit hun meesterlijke tweeluik W/ The Artists en The Versions kiezen ze daarbij hun eigen, hypnotiserende pad. Hun variant heeft weinig van de drukke dancehall-ritmes die tegenwoordig op Jamaica domineren: het is eerder een strakgetrokken, onderkoelde, geabstraheerde en door een techno-prisma geprojecteerde versie van de trage, militante rootsreggae-ritmes uit de jaren zeventig.

Op de elf nummers van See Mi Yah (er staan er drie meer op een begerenswaardig boxje met zeven vinylsingles) drijft dit duo het idee van het riddim album tot het uiterste door. Hun basismateriaal is namelijk onwaarschijnlijk simpel: een traag ritme met een steeds herhaalde baslijn van slechts enkele noten. Maar zoals gewoonlijk telt datgene wat ze ermee doen.

De verschillende gastvocalisten – relatief bekende namen als Sugar Minott, Jah (Joseph) Cotton en Willi Williams, Berlijnse dreads, vaste kracht Paul St. Hilaire – hebben alle vrijheid om dit riddim steeds op een andere melodieuze manier in te vullen. Er wordt gezongen en er wordt in `singjay'-stijl gesproken – hetgeen zeker in het geval van Rod Of Iron en zijn onderwerpkeuze, zijn bijdrage heet `Lightning Storm', sterk doet denken aan de donderpreken van een oudtestamentische profeet.

Belangrijker nog is wat er onder die vocale oppervlakte met dat riddim gebeurt. Binnen de bedrieglijk simpele parameters halen Von Oswald en Ernestus al hun alchemistische gaven uit de kast en zo klinkt het steeds hetzelfde en toch steeds weer anders. Een baslijn wordt aangedikt, een bassdrum wordt verdubbeld, een blazersflard drijft binnen, de balans in de mix verschuift schier ongemerkt, een melodie duikt op als je die allang niet meer verwacht. Zo onderhouden de nummers, en het laatste is een instrumentale dub, nauwe onderlinge betrekkingen en is See Mi Yah een plaat met sterk conceptuele trekken. Maar wat telt is niet dat concept, maar de meeslepende, verslavende en bedwelmende werking van die elf (of veertien, voor de gelukkige vinylbezitters) stukken klankmagie achter elkaar. De as Berlijn-Kingston krijgt met deze minimalistische visie op roots, reggae en dub groots gestalte.

Rhythm & Sound:

See Mi Yah

(Burial Mix,

distr. NEWS)*****