Verwarring over hypotheekrente in aangifte

Net als huizenbezitters massaal hun aangifte inkomstenbelasting invullen, worden ze verrast met verwarrende informatie. Het gaat om de berekening van de hypotheekrenteaftrek voor degenen die in 2004 een huis hebben gekocht. Op dat punt bestrijden de Vereniging Eigen Huis en het ministerie van Financiën elkaar met persberichten met diametraal tegenovergestelde opvattingen.

Sinds 1 januari 2004 geldt een door het kabinet-Balkende II geïntroduceerde beperking van de hypotheekrenteaftrek. Die steekt voor het eerst de kop op in de belastingaangifte over 2004. De beperking raakt de mensen die in 2004 hun huis met winst hebben verkocht en een ander huis hebben teruggekocht. Voorheen kon men op dat nieuwe huis hypotheek over de volle aankoopprijs nemen en dan de volle hypotheekrente aftrekken. Nu gaat de fiscus er van uit dat de verkoopwinst wordt geïnvesteerd in het nieuwe huis. Dat vermindert de fiscaal geaccepteerde hypotheeklast en daarmee ook de aftrekbare hypotheekrente. Door deze zogenoemde bijleenregeling betalen de huizenbezitters jaarlijks ongeveer 400 miljoen euro extra belasting. Volgens de Vereniging Eigen Huis loopt die schade nog verder op voor degenen die gebruik maken van het gratis aangifteprogramma van de Belastingdienst. Daarin zit namelijk een fout, zo meldde de vereniging vorige week vrijdag in een persbericht. ,,Het Ministerie heeft aangegeven dat deze fout gerepareerd zal worden. Belastingplichtigen die hun aangifte reeds verstuurd hebben naar de Belastingdienst kunnen via de bezwaarprocedure of via een verzoek om ambtshalve vermindering, alsnog om aanpassing vragen'', zo besluit dit persbericht (www.eigenhuis.nl).

Het was druk die vrijdag. Enkele uren eerder had de hypotheekshop in Doetinchem (www.hypotheekshop.nl) hetzelfde punt in een persbericht aangekaart: `Fiscus blundert bij aangifteprogramma 2004'. Fiscalist Corné van de Sande vermoedt dat ,,honderdduizenden belastingplichtigen minder belasting terugvragen dan waar zij recht op hebben''. Hij adviseert degenen die door het aangifteprogramma zijn gedupeerd, snel een gecorrigeerde aangifte in te sturen.

Alle commotie concentreert zich rond de berekening van de aankoopprijs van het nieuwe huis. Dat is een cruciaal begrip bij het bepalen van het saldo aan hypotheekschuld waarover onder de bijleenregeling nog renteaftrek is toegestaan. Naarmate men meer aankoopkosten kan opvoeren, valt de aftrekpost hoger uit. De wet beschrijft de aankoopkosten als `kosten ter verwerving van de woning'. Dat is een al langer bekend begrip waaronder in elk geval taxatiekosten, makelaarskosten en de rekening van de notaris voor de aankoop van het huis vallen. Dat type kosten maakt men ook om de hypotheek af te kunnen sluiten. Die kosten tellen dan ook mee, zo maakte het ministerie van Financiën in 2001 in een officieel besluit duidelijk. In december 2003 behandelde de Eerste Kamer het voorstel voor de bijleenregeling. Toen liet staatssecretaris Joop Wijn (Financiën) weten hoe het er na het van kracht worden van deze regeling op 1 januari 2004 voor zou staan. ,,Kosten die verband houden met de voor de woning benodigde hypotheek zijn geen kosten ter verwerving van de woning'', aldus de staatssecretaris in de Senaat.

Dat is duidelijke taal. Maar zo simpel zit de fiscaliteit niet in elkaar. Wat de staatssecretaris zei, is gewoon een losse mededeling; het maakt het eerdere besluit niet ongedaan. Dat geldt dus nog. Zo redeneert de Vereniging Eigen Huis. Nu het oude besluit nog geldt, zitten zowel het aangifteprogramma als de toelichting van de belastingdienst er lelijk naast, want die gaan uit van de visie van staatssecretaris Wijn. De vereniging adviseert haar leden daarom op dit punt in hun aangifte de officiële toelichting over 2004 te negeren. Woordvoerster Barbara van Eeuwijk verwacht dat Financiën die handelwijze via een nieuw besluit binnenkort goed zal keuren.

Het lastige is alleen dat het ministerie van Financiën anders dan Eigen Huis suggereert, helemaal geen fout, laat staan een blunder toegeeft. Sterker nog begin deze week stuurde het ministerie een bericht de wereld in waarin het de Vereniging Eigen Huis een fout persbericht verwijt. Niet bemoedigend voor degenen die hun aangifte al hadden

ingestuurd en inmiddels op advies van de Vereniging Eigen Huis in de pen

waren geklommen voor een bezwaarprocedure of een verminderingsverzoek.

Voor velen is in deze aangiftemaand de Elseviers belastingalmanak een steun en toeverlaat. Deze veruit meest verkochte officieuze toelichting bij de aangifte laat echter op dit punt de lezer in de kou staan. De vraag of de kosten voor het sluiten van de hypotheek wel of niet meetellen voor de bijleenregelig, blijft onbesproken. De Kluwer belastinggids onderschrijft, met een slag om de arm, wel het standpunt van Eigen Huis, maar het aangifteprogramma van Kluwer volgt net als dat van Elsevier de visie van de staatssecretaris.

De woordvoerder van het College van Belastingadviseurs, Jan Willem Kemper, denkt net als Eigen Huis dat Joop Wijn binnenkort met een nieuw besluit op de proppen komt. Maar dan om zijn in de Eerste Kamer gegeven opvatting te bekrachtigen. Wat hem betreft bouwt Eigen Huis een luchtkasteel.

Ondertussen zitten veel mensen bij het invullen van de aangifte in een dilemma. Wie uitstel van indiening aanvraagt, vaart nog de veiligste koers. Simpelweg aftrekken levert potentieel problemen met de inspecteur op als de staatssecretaris inderdaad voet bij stuk houdt. Veel omhaal voor een belastingvoordeel dat vaak nauwelijks boven 50 euro per jaar uitkomt. Overigens is de fiscus door deze persberichtenoorlog wel gealarmeerd. Daardoor zullen hoe dan ook heel wat huizenverkopers bij de inspecteur moeten uitleggen welke manier van berekenen ze hebben gevolgd. Dat gebeurt misschien pas over enkele jaren. Het is dus voor iedereen van belang zowel de berekening als alle nota's goed te bewaren.