Martin Cruz Smith levert een radioactief pareltje af

Arkadi Renko is eveneens politieman en Wolf Eet Hond strikt genomen eveneens een politieroman, maar dan wel van een heel ander soort. De uiterst menselijke, nogal zwaarmoedige Russische politieman Renko loopt al mee sinds Gorki Park, hét grote succes van Martin Cruz Smith uit 1981. In 2005 is hij nog altijd in functie, nog altijd een antiheld, maar wel in een maatschappij die volledig binnenstebuiten is gekeerd. Zoals hij de pest had aan de sovjetambtenaren en apparatsjiks, heeft Renko ook de pest aan de nieuwe rijken – de Nieuwe Russen, zoals ze zich in Wolf eet Hond noemen – in de wetenschap dat het dezelfde machthebbers zijn met dezelfde criminele instelling.

In grote lijnen heeft Wolf eet Hond de bouw van een politieman inclusief alle bijbehorende verwikkelingen, autoriteitsproblemen en moeizame ondervragingen. Het boek begint met Renko's onderzoek naar de vermoedelijke zelfmoord van een steenrijke directeur van een bedrijvenconglomeraat genaamd NoviRus. Alle belanghebbenden bij het moordonderzoek zijn hoge heren die met elkaar op voet van oorlog verkeren.

De roman ontwikkelt zich snel, met scherpgeslepen dialogen en kleurrijke personages. Cruz Smith schrijft fenomenaal en dat komt vooral tot uiting wanneer de handeling in dit spannende, sfeervolle boek zich verplaatst. Nadat Renko de hoge heren tegen de haren in heeft gestreken, wordt hij op een zijspoor gemanoeuvreerd. Hij mag een andere moord oplossen, in Tsjernobyl.

Alle gruwelijke feiten van de kernramp passeren de revue. Maar we maken ook kennis met een ecoloog die Tsjernobyl `het beste natuurreservaat van Europa' noemt. Het cynisme van de bewoners van de `Afgesloten Zone' maar ook hun moeilijk navoelbare levenslust, hun wrange humor en hun bizarre levensomstandigheden maken Wolf eet Hond tot iets wat ver uitstijgt boven de kwalificatie politieroman.

Verondersteld dat Cruz Smith het leven in de `Zone' niet uit zijn duim heeft gezogen – en dat lijkt gezien de vele details onwaarschijnlijk – dan is Wolf eet Hond in eerste instantie een fabelachtig tijdsdocument. Dat de complexe plot intrigeert en de beeldende schrijfstijl uiterst economisch is zou je bijna als toegift kunnen zien, maar zo is het natuurlijk niet. Cruz Smith heeft een zwart – radioactief – pareltje afgeleverd.

Martin Cruz Smith: Wolf Eet Hond. Vertaald door Rogier van Kappel. Anthos, 347 blz. €19,95