Krenterig

Het nieuwe Muziekgebouw aan het IJ biedt het mooiste uitzicht op Amsterdam. Vanuit de ruim bemeten foyers kijkt men door de hoge glasgevels op de oude stad, op het drukbevaren IJ en op de laagbouw van Amsterdam-Noord, neergezet door architect Rem Koolhaas. Het is een toplocatie. Voor het eerst ligt er in Amsterdam een gebouw met cultureel belang aan groot open water. Op Goede Vrijdag wordt er een grand café geopend. Deze zomer, als het Holland Festival zich deels afspeelt in het Muziekgebouw, is ook het grote terras aan het water af. Daarboven hangt een luifel die twintig meter uit de gevel steekt.

Wie de afgelopen jaren met de trein aan de oostkant van het Centraal Station reed, heeft het Muziekgebouw aan 't IJ zien ontstaan. De gemeente Amsterdam fourneerde 57 miljoen euro voor de nieuwe en ruime behuizing van het Bimhuis en De IJsbreker van Jan Wolff. Het was een genereus bedrag en het moest resulteren in een concertzaal voor de 21ste eeuw voor allerlei muzieksoorten uit de laatste duizend jaar.

Op de unieke technische voorzieningen is niet beknibbeld. De concertzaal is flexibel, te gebruiken voor 735 tot 1.500 bezoekers. Er is een beweegbare vloer die op het niveau van het podium kan worden gezet. En het plafond kan dertien meter naar boven om de akoestiek te variëren; de nagalm te verlengen van 1 seconde naar 2,5. ,,De eerste zaal in Amsterdam die geschikt is voor de late pianoconcerten van Mozart'', zei dirigent Frans Brüggen al. Het Muziekgebouw is, naast het Concertgebouw en het Muziektheater, de derde pijler onder Amsterdam als een van de hoofdsteden van het muziekleven in de wereld.

Het Muziekgebouw is achter de spoorlijn ook tot stand gekomen buiten het zicht van overheden in Amsterdam en in Den Haag en de adviserende kunstraden. Die waren geïrriteerd dat in een tijd van bezuinigingen op kunst er ineens meer geld moest komen voor een nieuw Muziekgebouw. In plaats van het miljoen euro dat per jaar nodig is voor een programmering die bijzonder is en omvang en een kwaliteit heeft, kwam er slechts zes ton, toch nog twee meer dan de aanvankelijk voorziene fooi van vier ton.

Daarvan kunnen 180 concerten worden georganiseerd, zodat het Muziekgebouw precies de helft van het jaar leegstaat. Commerciële verhuur is wel mogelijk, bijvoorbeeld voor de aandeelhoudersvergadering van Ahold, dat zich even verderop vestigt aan de IJ-boulevard. Maar het is een Muziekgebouw, geen Aandeelhoudersgebouw.

Jan Wolff heeft zich er al bij neergelegd dat hij in de huidige Kunstenplanperiode (2005 tot 2009) geen extra subsidie krijgt. Schaamte past het rijk en de gemeente Amsterdam. Er wordt 57 miljoen euro geïnvesteerd, maar men is te krenterig om nog vier ton per jaar extra uit te geven om het Uitzichtgebouw en het Vergadergebouw te maken tot een echt Muziekgebouw.