De dozen van Sony gaan via Tilburg

De meeste goederen van Sony in Europa komen eerst aan in Tilburg. Veel buitenlandse bedrijven zien Nederland dankzij de goede infrastructuur als een uitstekend distributieland.

In het 80.000 vierkante meter grote magazijn van Sony's distributiecentrum in Tilburg rijden de vorkheftrucks af en aan. Rijen dozen met televisies, dvd-spelers en playstations staan te wachten tot er een order uit een winkel binnenkomt. Dan haalt een van de medewerkers de goede dozen uit het rek en zet ze op de lopende band die door het magazijn loopt. Aan het eind van de band zorgt een ander dat de dozen met het juiste transport meegaan, zodat de winkelier ze op tijd krijgt aangeleverd.

Veel van de elektronica die het Japanse elektronicaconcern in Europa verkoopt, komen eerst in Tilburg aan, vertelt directeur van het centrum Gerard de Witt. Alleen als een regionaal distributiecentrum een hele container van een bepaald product bestelt, komt die rechtstreeks uit Azië. Ook rechtstreeks gaat de zogeheten big-boxbusiness: grote spullen met een relatief lage waarde – televisies, stereo-installaties – fabriceert Sony in Europa, omdat het te veel kost ze te verschepen. Per jaar komen 9,5 miljoen dozen van Sony in 10.000 containers de haven van Rotterdam binnen, die vervolgens per binnenvaartschip, vrachtwagen en trein naar Tilburg gaan. Zo'n 17.000 vrachtwagens brengen de dozen naar hun volgende bestemming: een winkel of distributiecentrum in een ander land. De Witt schat dat het distributiecentrum Tilburg jaarlijks voor 2,5 miljard euro aan artikelen verspreidt.

Tilburg is de grootste van Sony's 18 distributiecentra in Europa. Het was ook de eerste. Want wie in Europa voet aan de grond wil krijgen, moet een distributiecentrum openen in Nederland, had de oprichter van Sony, Akio Morita, eind jaren zestig gehoord. Het Japanse elektronicaconcern stelde in Europa toen nauwelijks iets voor.

Morita was niet de enige topman die zo dacht. Volgens belangenorganisatie Nederland Distributieland (NDL) ligt 51 procent van alle Europese distributiecentra in Nederland. NDL telt 10.000 distributiecentra in Nederland, waarvan 3.000 internationaal georiënteerde zoals die van Sony. In een onderzoek dat NDL gisteren publiceerde staat dat de logistieke sector goed is voor 4,4 procent van het bnp en bijna 9 procent van de werkgelegenheid. Schiphol, de Rotterdamse haven en de goede verbindingen met het Europese achterland zijn de belangrijkste redenen voor distributeurs om hier neer te strijken.

Een bestelling die bij Sony binnenkomt, moet zo snel mogelijk bij de klant zijn, zegt De Witt. Dat kan binnen 12 uur zijn, en voor bestemmingen verder in Europa is het maximaal 48 uur. ,,Als het product van Sony niet in het schap ligt, neemt de consument een ander merk.'' Dat overkwam het bedrijf twee jaar geleden, toen het distributiecentrum een nieuw computersysteem invoerde voor de verwerking van orders. Het systeem werkte niet meteen goed, waardoor er problemen waren met het op tijd verschepen van producten. Met gevolg dat sommige schappen in de elektronicawinkels leeg bleven. En dat heeft Sony een paar procent marktaandeel gekost, volgens directeur communicatie van de afdeling consumentenelektronica Bart Panman. Het duurde een halfjaar voordat dit was hersteld. Elektronicaverkoop is seizoensgebonden. De Witt: ,,In de zomer spenderen mensen hun geld aan vakanties, in de winter aan televisies.'' In de piekmaanden werken er naast de 350 vaste medewerkers 350 uitzendkrachten, en wordt in Tilburg zes maal 24 uur gewerkt.

Een van de werknemers in de distributiehal is bezig reclamestickers op een stapel dozen te plakken. ,,Die heeft een Europese prijs voor de beste digitale videorecorder gewonnen'', legt De Witt uit. Net als veel andere distributiecentra houdt die van Sony zich de laatste jaren met dit soort kleine marketingklusjes bezig. ,,Als er een Europees kampioenschap voetbal is, doen we bij de tv's bijvoorbeeld een oranje shirt'', vertelt De Witt. ,,En een rood shirt voor de Belgische markt.''

Het distributiecentrum in Tilburg zit midden in een veranderingsproces. Vorig jaar sloot het regionale distributiecentrum in Duitsland. Dat betekent dat de vestiging Tilburg nu rechtstreeks de Duitse winkels bevoorraadt, in plaats van het Duitse distributiecentrum. ,,Het aantal orders explodeert'', legt De Witt uit. ,,Dertig pallets met dvd-spelers in een trailer schuiven, was niet zo moeilijk.'' Nu krijgt hij bestellingen van 1 walkman, 3 batterijen en een videobandje die naar een Duitse winkel moeten. Sony Europa gaat meer distributiecentra sluiten, zodat Tilburg ook andere landen rechtstreeks zal bevoorraden. Uiteindelijk moeten in Europa vijf grote distributiecentra overblijven, met Tilburg als belangrijkste.

Plannen zoals deze komen uit de koker van Sony Europa in Berlijn. ,,Die zetten de grote lijnen uit'', vertelt De Witt. ,,Wij zorgen dat het goed en goedkoop wordt uitgevoerd.'' Met Japan heeft De Witt minder directe contacten. ,,Think global, act local'', was volgens Panman de filosofie van oprichter Morita, en die geldt bij Sony nog steeds.

Wel Japans is het kaizen-systeem, dat Sony gebruikt om de kwaliteit van het werk te waarborgen. Kaizen betekent letterlijk `doorlopende verbetering'. ,,Het systeem gaat ervan uit dat verbetering een continu proces is, waar iedereen in de organisatie – dus niet alleen de directie – aan bijdraagt'', zegt De Witt.

Derde deel in een serie over Nederlandse dochters van buitenlandse bedrijven. Eerdere afleveringen staan op www.nrc.nl