Bij Festival Cement opvallend veel religie op programma

,,Arrogant, conservatief, gesloten voor buitenstaanders en ongastvrij'', zo typeerde Bureau Berenschot dit jaar Maastricht. Het is niet de eerste kenschets waaraan we denken bij de hoofdstad van het zuiden, zeker niet wanneer zich daar een theater- en filmfestijn als Festival Cement afspeelt. Woensdag bij de opening keerde artistiek leider Maarten Verhoef, tevens leider van het gezelschap Huis van Bourgondië, zich dan ook tegen het harde oordeel. Verhoef stelde dat een aanbod van meer dan dertig toneel- en dansvoorstellingen, met bovendien een keur aan beeldende kunst, niet kan ontstaan in een stad met zoveel xenofobie.

Verhoef refereerde aan de voorstelling Orante in het Klooster Zusters St. Petrus Claver. De vragen in dit stuk van Lieke Benders over religieuze afzondering gaan niet alleen over identiteit, maar ook over de `staat van zijn'. Verhoef stelt dat hij `meer dan gelukkig is' met zo'n rijk cultureel aanbod. Ter onderstreping van het internationale karakter van Maastricht zongen oud-werknemers van de ENCI in de voormalige kerk van de Mastreechter Staar liederen van Abba. Dit optreden was een wonderlijke combinatie van gewijde sfeer en lichtheid van de musical.

Het programma van Festival Cement, vergelijkbaar met bijvoorbeeld Festival aan de Werf in Utrecht, biedt kansen aan jong talent. Opvallend is de wat religieuze toon, niet alleen van Orante, ook Utopie der ongelovigen heeft God, de romantische liefde en het geloof tot onderwerp. Regisseur Kees Roorda breidt zijn project dat kortweg 6° heet verder uit. Hij begon ermee op het Terschellingse Oerol waar hij de eilandbewoners aan het woord liet die op eenzelfde geografische lijn woonden. Nu heeft hij de koorleden van ENCI geïnterviewd over hun dagelijkse leven, en zo komen verhalen aan bod van arbeiders, een huisvrouw en een pastoor. Roorda noemt het een `verhalencarrousel'. De stemmen van acteurs en actrices klinken op en de bezoekers bewegen zich van stem naar stem, van verhaal naar verhaal.

De voorstelling Michel door vier acteurs van Het Huis van Bourgondië is geïnspireerd op het werk van Michel Houellebecq. De spelers geven hun theatrale visie op de seksuele naargeestigheid, het anti-utopische denken en de wrange rebellie tegen idealen uit de jaren zestig die Houellebecq in zijn werk tentoonspreidt.

Vier kantoormannen in saaie kostuums en met uitgestreken gezichten, schuiven elke ochtend achter hun bureau. Ze mogen alleen roken tussen de sansevieria's. Ondertussen debiteren ze op achteloze, soms verongelijkte toon passages uit het werk van Houellebecq. Met recht heet deze voorstelling `plotloos kantoordrama' want er gebeurt weinig. De humor en kracht schuilen in de expressie van de spelers, hoe zij een evenwicht weten te vinden tussen ernst en banaliteit.

Houellebecq ontdoet liefde van elke charme; seks in zijn werk is een mechanische bezigheid. En dat laten de spelers zien: verkleed als konijn, hond, biggetje of eekhoorn bedrijven ze de liefde met elkaar. Er is geen heerlijkheid te bekennen. Dat klopt met de waarschuwende introductie die de spelers gaven: we brengen toneel dat een uurtje duurt en daarmee basta. Geen psychologie, geen verfijning. Michel is een bitter getoonzette voorstelling over het volstrekte gebrek aan illusies. Gelukkig zijn er in de nabije omgeving voorstellingen in kloosters en kerken om weer op verhaal te komen.

Festival Cement: Michel, Orante, Utopie der ongelovigen. Te zien t/m 20/3 diverse locaties in Maastricht. Inl.: 043-3510100; www.festivalcement.nl