Vertrouwde Matthäus Passion bij Suzuki

Historisch is dit jaar de gisteren in het Utrechtse Vredenburg begonnen serie uitvoeringen van Bachs Matthäus Passion door de Nederlandse Bachvereniging, die eindigt in Naarden. Maar niet omdat daarin wordt gezongen door twee Japanse zangers of omdat ze worden geleid door de Japanner Masaaki Suzuki. Hij is een belijdend christen, hier opgeleid bij Ton Koopman en organist Piet Kee. Zijn Bach-stijl is grosso modo dezelfde als van tal van andere Nederlandse en buitenlandse dirigenten. Deze uitvoering bevestigt daarmee opnieuw Bach als wereldcomponist.

Historisch is deze Matthäus dit jaar omdat het de laatste keer is dat de Bachvereniging die uitvoert in de `authentieke' stijl, die in 1983 werd ingevoerd. Volgend jaar komt artistiek leider en dirigent Jos van Veldhoven met een veel kleiner bezette Matthäus, nóg `authentieker'. Het aantal uitvoerenden daalt van 91 naar hoogstens 52, het aantal zangers gaat terug naar zestien, inclusief de acht solisten die meezingen in koren en koralen. Ook het jongenskoor wordt uitgedund, wellicht tot vijf.

Historisch, want uniek, is de Matthäus van dit jaar ook omdat Masaaki Suzuki een soort synthese brengt tussen verleden en toekomst van de Bachvereniging. Behalve de evangelist zijn de vijf andere solisten opgenomen in de twee koren die rondom de musici zijn opgesteld. Ze zingen ook de koorpartijen en koralen mee als ze niet solistisch optreden. Het jongenskoor heeft Suzuki vervangen door het duo sopraan (Yukari Nonoshita) en countertenor (de markant hoge Robin Blaze).

Het koor, dat in een halve cirkel de musici omarmt, geeft een prachtig en theatraal effect van saamhorigheid dat ik nog niet eerder zag. Maar helemaal consequent is Suzuki niet. Hij laat de solisten telkens naar het midden komen en ook musici in de twee orkesten wisselen vaak van positie. Al die soms vrij lange wandelingen over het podium zorgen voor veel visuele onrust.

Curieus is dat Suzuki de aria Geduld laat begeleiden door gamba èn cello unisono, waardoor het typische, wat wringende timbre van de gamba wordt overstemd. Gambiste Mieneke van der Velden, die verder meespeelt in het orkest, begeleidt wel solo de aria Komm süsses Kreuz. Instrumentaal was deze eerste uitvoering met wat onduidelijk articulerende houtblazers nog niet perfect. De Japanse sopraan Yukari Nonoshita en de tenor Makoto Sakurada passen moeiteloos in de zangerscast. Met Gerd Türk, een gedreven evangelist als weinig anderen, Peter Kooij (Christus) en de bas Stephan McLeod heeft deze Matthäus voor het laatst nog veel vertrouwds.

Concert: J.S. Bach, Matthäus Passion door Ned. Bachvereniging o.l.v. Masaaki Suzuki. Gehoord: 16/3 Vredenburg, Utrecht. Herh.: 17/3 Utrecht; 19/3 Aardenburg; 22/3 Tilburg; 23 t/m 26/3 Naarden. Inl.: www.bachvereniging.nl.