`Kroegbaas wordt echt niet gekozen'

Invoering van een gekozen burgemeester wordt ,,de grootste bestuurlijke omwenteling van na de Tweede Wereldoorlog'', zegt Ivo Opstelten.

Volgend jaar beleeft Rotterdam mogelijk haar tweede `burgerrevolte' in vier jaar tijd. Bij de verkiezingen van 2002 won Leefbaar Rotterdam, met lijsttrekker Pim Fortuyn. Daarmee kwam een einde aan decennia van PvdA-dominantie.

De gekozen burgemeester moet de volgende stap zijn in nieuwe bestuurlijke verhoudingen in Rotterdam. Maar dan wel een burgemeester die zeggenschap heeft over de samenstelling van het college van B en W, vindt de huidige burgemeester Ivo Opstelten. Hij maakt zijn kandidatuur afhankelijk van het uiteindelijke wetsvoorstel dat de gekozen burgemeester moet regelen. ,,Je ziet in het Duitse model van lokaal bestuur dat de burgemeester echt bevoegdheden heeft. Alleen dan heeft het zin. Landen als Engeland en Frankrijk hebben geen sterk lokaal bestuur.''

Uw Italiaanse ambtsgenoot in Turijn is een gekozen burgemeester. Waarom duurt dat in Nederland zo lang?

,,Bestuurlijke vernieuwing strandt hier niet omdat iets politiek niet kan, maar omdat de bestuurlijke elite zich ertegen verzet. De lobby van die bestuurlijke elite zie je nu in het debat over de gekozen burgemeester ook opereren.''

Tegenstanders zijn bang voor dorpsgekken zoals de legendarische Amsterdamse figuur `Hadjememaar'.

,,De angst dat straks de eerste de beste kroegbaas burgemeester wordt, is ongegrond, de kiezer weet wel beter. Daar ben ik van overtuigd. We hebben een traditie van coalitiepolitiek, maar de tijden zijn veranderd. De bestuurscultuur is nu veel meer persoonsgebonden. Dat zal straks met de gekozen burgemeester ook zo gaan. Die verandering in de tijdsgeest heeft niet iedereen zien aankomen, maar ik ben daar niet bang voor. ''

Hoe ziet u zichzelf opereren als korpsbeheerder in het nieuwe systeem?

,,De rol van de korpsbeheerder moet onveranderd blijven. Het is cruciaal dat het gezag over handhaving van de openbare orde en het beheer van de politie in één hand blijft. Ik aanvaard dat de minister van Binnenlandse Zaken daar op afstand zeggenschap over heeft. Maar gezag en beheer moeten in één hand blijven. Dat kan door het stelsel te handhaven van regionaal colleges die zijn samengesteld uit burgemeesters uit de regio, onder voorzitterschap van de korpsbeheerder. Daardoor heb je de gezagsdragers ook als beheerders op één lijn. Er gaan stemmen op om het beheer over de politie bij de korpschefs te leggen. Dat zou ertoe kunnen leiden dat de korpschef in de positie komt dat hij niet wil voldoen aan bepaalde wensen van de burgemeester. Dat zou tot conflicten en een groot verloop aan korpschefs kunnen leiden. En te veel debatten in de Tweede Kamer over lokale kwesties. Arme minister van Binnenlandse Zaken.''

Wie zou u als ideale opponent in de verkiezingsstrijd zien, Job Cohen misschien?

,,Cohen is overál, in elke positie, een goede kandidaat! Maar ik zou hem Rotterdam niet willen aanraden. Want hij is meer van Amsterdam. We zouden het eens een paar weken kunnen proberen. Hij een tijdje in Rotterdam en ik dan in Amsterdam. Kijken hoe dat over en weer bevalt, ook in de stad natuurlijk. Misschien lukt dat. Want een burgemeester past zich aan zijn stad aan, maar de stad doet dat omgekeerd ook. Daarom keer ik dan zeker weer terug naar Rotterdam. Dat is de stad waar ik van houd.

,,Ik neem ervaring, continuïteit, een programma, bekendheid en mijn leeftijd (61 jaar, red.) mee. Als je er van uitgaat dat er in zo'n campagne ook iets te kiezen moet zijn, en de marges zijn smal, zou een tegenkandidaat zijn leeftijd kunnen inzetten. Iemand van een andere generatie, bijvoorbeeld. En met andere ideeën, uiteraard.''

De campagne van uw ambtgenoot in Turijn kostte 300.000 euro.

,,Dat lijkt me heel veel voor Nederland. We moeten die campagnes niet op zijn Amerikaans maar op zijn Hollands regelen. Ik denk dat de kandidaten hun campagnekosten op elkaar af moeten stemmen. En alle uitgaven moeten transparant zijn, dus ze moeten nauwgezet worden geadministreerd. Niet alleen de giften van derden, maar ook de persoonlijke uitgaven. Dan hoeft het allemaal ook niet te veel te kosten. Gewoon jezelf blijven, kan voldoende zijn en kost niets.''