Kamer kritisch over toets voor migranten

De Tweede Kamer twijfelt aan de kwaliteit van het inburgeringsexamen voor migranten. Groenlinks waarschuwde voor een nieuwe `paspoortaffaire'.

De Tweede Kamer betwijfelt of de wet `inburgering in het buitenland' deze zomer al kan ingaan. Minister Verdonk (Vreemdelingenzaken en Integratie, VVD) kreeg gisteren in de Tweede Kamer een stormvloed aan kritiek over zich heen over de kwaliteit en de betrouwbaarheid van de zogeheten `elektronische toets' die deel uitmaakt van de wet. Voor deze test worden geëxamineerden in den vreemde, verbonden met een spraakherkenningcomputer in Nederland, die de toets (taal en kennis van de samenleving) automatisch afwikkelt. Als de potentiële migrant niet slaagt voor de toets, zou hem de toegang tot Nederland moeten worden ontzegd. De wet is vooral bedoeld om huwelijksmigranten te dwingen om zich al in het land van herkomst op hun toekomst in Nederland voor te bereiden.

De meeste fracties vrezen dat er nog behoorlijk wat `kinderziektes' in het nieuwe examensysteem zitten. Een systeem waarmee Nederland overigens uniek is in de wereld. D66 wil dat migranten die het eerst half jaar na invoering van de wet niet slagen, daarom gratis een herkansing krijgen. PvdA, CDA en GroenLinks eisten dat Verdonk een onafhankelijke wetenschappelijke commissie eerst nog eens laat onderzoeken of de elektronische toets deugdelijk en betrouwbaar is. Het Kamerlid Sterk (CDA) stelde voor om dat door het CITO te laten doen, die de toetsen voor het reguliere onderwijs ontwikkelt. Bovendien wil het CDA dat kandidaten in beroep kunnen gaan tegen de uitslag van het examen. Dat kan nu nog niet. ,,De minister krijgt van het CDA dan ook nog geen carte blanche voor dit wetsvoorstel'', sprak Sterk dreigend. ,,Het is goed dat de wet er is, maar het moet ook een goede wet zijn.''

GroenLinks, die als enige fractie principieel tegen inburgering in het buitenland is, waarschuwde Verdonk voor een nieuwe `paspoortaffaire'. Deze affaire speelde in 1988 toen een staatssecretaris en een minister werden gedwongen om af te treden nadat het nieuwe paspoort fraudegevoelig bleek. ,,Ook nu is er sprake van grote financiële belangen'', aldus het Kamerlid Azough (GroenLinks). ,,Eén bedrijf heeft het monopolie op de technologie en de spraakherkenning is gebaseerd op de spraak van autochtonen en allochtonen die al in Nederland leven.''

De PvdA had ook bezwaar tegen het lage opleidingsniveau dat vereist is. Durf te eisen dat alleen nog migranten Nederland binnen kunnen komen die tenminste gealfabetiseerd zijn in hun eigen land, vond Kamerlid Dijsselboem (PvdA). ,,Een zekere mate van selectie is onontkoombaar'', meende hij. De VVD, die zich al langer uitspreekt voor een sterke regulering van migratie, zei het niet erg te vinden dat als neveneffect van de wet grote groepen migranten geen toegang tot Nederland krijgen.

Ook bestond er nog steeds twijfel over de juridische haalbaarheid van het wetsvoorstel. Europese, maar ook internationale wet- en regelgeving gebieden Nederland om tenminste huwelijksmigranten de kans te geven zich bij hun partner in Nederland te voegen. Dat is reden dat Verdonk kiest voor het allerlaagste A1-min niveau voor het inburgeringsexamen. In theorie slagen zelfs analfabeten met zo'n 350 uur studie voor de toets. De minister laat bovendien door de Europese Commissie uitzoeken of de wet niet in strijd is met het Associatieverdrag tussen Turkije en de EU, waardoor Turkse migranten uitgezonderd zouden moeten worden van de toets.

Op voorhand zou een meerderheid (PvdA, CDA en D66) Surinamers willen uitsluiten van het inburgeringsexamen. ,,De voertaal daar is Nederlands'', aldus Kamerlid Lambrechts (D66). ,,En Surinamers kijken veelvuldig naar de Nederlandse tv.'' Het debat wordt dinsdag voortgezet.