`Ik ga over het welzijn van de bevolking'

Italië kent sinds 1993 de direct gekozen burgemeester. ,,Het wordt alom beschouwd als een positieve ervaring'', zegt de burgemeester van Turijn.

Turijn, zusterstad van Rotterdam, heeft een traditie van mislukte democratische experimenten. Het majestueuze Palazzo Carignano, in het hartje van de stad, getuigt daarvan. Het paleis was vlak na de Italiaanse eenwording (1861) bestemd voor het eerste nationale parlement. Een ingrijpende verbouwing moest het gebouw daarvoor geschikt maken. Maar de zaal werd nooit gebruikt, in 1865 werd besloten om het parlement naar Florence te verhuizen. En het zou nooit meer terugkeren naar Turijn.

Maar sinds 1993 heeft de stad, een van de meest welvarende van Italië, wel een direct gekozen burgemeester, net als elders in Italië. In steden met minder dan 15.000 inwoners vinden de verkiezingen in één ronde plaats, tegelijk met die van de gemeenteraad. In steden met meer dan 15.000 inwoners moet de winnende kandidaat meer dan de helft van de stemmen hebben. Lukt dat niet, dan komt er een tweede ronde met de twee populairste kandidaten. Die ronde moet de burgemeester opeleveren.

Burgemeester Sergio Chiamparino zwaait de scepter over een stad met meer dan een miljoen inwoners. Hij maakte in de jaren zeventig politiek carrière in de communistische PCI en stond in 2001 kandidaat namens de Partido Democratico della Sinistra (PDS).

Het is een fulltime job, zo verzekert hij. Want zijn functie is allerminst ceremonieel. ,,Ik ben verantwoordelijk voor een scala aan besluitvorming dat uiteenloopt van stadsontwikkeling tot klachten van burgers over geluidsoverlast door verkeer. Het is een vermoeiende, maar ook een buitengewoon uitdagende baan.''

In Nederland wordt de burgemeester benoemd door de regering. Hoe kijkt u daar tegenaan?

,,Tot 1993 hadden wij in Italië het systeem waarbij de burgemeester na de gemeenteraadsverkiezingen werd gekozen door de gemeenteraad. Maar ik denk dat het heel erg belangrijk is dat de inwoners van de stad het recht hebben om de persoon te kiezen die de leiding heeft in de stad. Rode draad is voor mij dat ik verantwoordelijk ben voor het welzijn van de lokale bevolking. Dat betekent voortdurend een open oor hebben voor wat er leeft in de stad. Je moet luisteren, niet alleen naar je medestanders, maar ook naar je tegenstanders. Die moeten ook aan bod komen. Ik ben met mijn staf van wethouders verantwoordelijk voor de meeste belangrijke beslissingen. Maar de gemeenteraad heeft ook veel macht. Hij moet goedkeuring geven aan de gemeentelijke begroting en instemmen met beslissingen over stadsontwikkeling.''

Hoe `politiek' is de gekozen burgemeester in Italië?

,,De burgemeester kan voortkomen uit het netwerk van de traditionele landelijke partijen. Maar een kandidaat kan ook een eigen onafhankelijke lijst opstellen en meedoen aan de verkiezingen. Ik heb zelf vanaf 1971 een partijpolitieke carrière doorlopen. Eerst binnen de Italiaanse communistische partij, PCI, daarna binnen de PDS.

Wie is er verantwoordelijk voor openbare orde, veiligheid en criminaliteitsbestrijding?

,We kennen de lokale en de landelijke politie. De lokale politie is verantwoordelijk voor verkeerscontroles, handhavingsbeleid bij vergunningen, de kleine criminaliteit en milieucontroles. De questore (de commissaris) gaat over het optreden van de nationale politie in onze regio. Die opereert onder verantwoordelijkheid van de landsregering. De aanpak van de georganiseerde criminaliteit bijvoorbeeld, is zijn verantwoordelijkheid. Maar wij ondersteunen, indien noodzakelijk, de questore.

Hoeveel heeft uw verkiezingscampagne gekost?

,,Die heeft zo'n 300.000 euro gekost. Ik heb campagne gevoerd op het thema van stadsontwikkeling in combinatie met sociale cohesie in de samenleving van Turijn. Dat waren thema's die de stad belangrijk vond. Mijn tegenkandidaat voerde campagne om thema's als stadsontwikkeling en lokaal veiligheidsbeleid. Mijn thema en mijn persoonlijke geloofwaardigheid hebben volgens mij in belangrijke mate bijgedragen aan mijn verkiezing tot burgemeester.''

Dit is de vijfde aflevering in een serie over de gekozen burgemeester. Eerdere delen verschenen op 26 februari en op 4, 9 en 14 maart.