Het beeld

Strikt genomen zijn de filmpjes in de serie 26.000 gezichten (VARA) helemaal niet onverenigbaar met het beleid van minister Van Ardenne (Ontwikkelingssamenwerking).

De zes tot nu toe uitgezonden afleveringen in de tweede reeks – na een eerder gepresenteerde proefserie van achttien – melden weinig feiten over de procedure die de geportretteerde asielzoekers tot dan toe hebben doorlopen. Om meer over hen te weten te komen, moet je naar de website www.26000gezichten.nl gaan. Daar valt ook, net als in sommige omroepgidsen, pas te lezen wie de filmpjes gemaakt hebben.

Wel doorkruist de serie de bedoeling die minister Verdonk gisteren in Netwerk (NCRV) door voorzitter Vellenga van de Vereniging Asieladvocaten en -juristen Nederland in de schoenen werd geschoven: alle asielzoekers afschilderen als leugenaars. Wat de mini-documentaires in ongeveer anderhalve minuut beogen is de met uitzetting bedreigde vreemdeling een gezicht te geven. Zo veranderen ze van een anonieme groep in individuen. De hufter die een steen van een viaduct gooit zou dat ook niet doen, als hij het gezicht van de automobilist kende.

Ik houd niet zo van documentaires die willen vertederen. Om in zo kort bestek de sympathie van de kijker te winnen, dat is bijna alleen gegeven aan reclamefilmers. Omdat er niet is gekozen voor een gestandaardiseerd format, maar voor de vrijheid van de filmer om zelf een toon en vorm te kiezen, zijn de boodschappen bovendien nogal ongelijksoortig en wisselend van effectiviteit.

Gisteren zagen we een portretje van de elfde verjaardag van Brian, volgens de website een katholieke Pakistaan, gefilmd door Ingeborg Jansen. Hij vertelt aan medeleerlingen dat hij de taal van daar nauwelijks spreekt.

In de andere gisteren integraal uitgezonden aflevering, als onderdeel van B&W (VARA), wordt door Eline Flipse ook de nadruk gelegd op de goede integratie van de hoofdpersoon: een Soedanese advocaat die als vrijwilliger schilderwerkzaamheden verricht in een bejaardenhuis. Eerder waren al afleveringen te zien waarin een Algerijns gezin – letterlijk – wordt getekend (Hans Hylkema), een Srilankees de telefoon opneemt op de universiteit (Huub Nijhuis), twee Congolese zusjes in het Nederlands karaoke zingen (Roel van Broekhoven) en een Angolees atletiek beoefent (Joost Schrickx).

De boodschap is simpel: kijk eens wat een lieve, geïntegreerde mensen de minister het land wil uitzetten. Maar er wordt niets beweerd over hun juridische status dat de IND door openbaarmaking van een dossier zou kunnen bestrijden. Het dreigement dat een donateur zijn aan dit project gespendeerde subsidiegeld zou moeten terugstorten, komt aardig in de buurt van aantasting van de rechtsstaat, beweerde de politicoloog Krouwel gisteren in Netwerk. Als opiniëren over de opvang van vluchtelingen niet meer tot de ontwikkelingssamenwerking behoort, dan moet staatssecretaris Van der Laan (Media) ook maar geld van de VARA gaan terugeisen. Dan is tenminste duidelijk hoever we nog van een Berlusconi-democratie verwijderd zijn.