Gift voor Britse kiezer van sobere Schot

Gordon Brown wil de Britse kiezers iets schenken zonder zijn reputatie als schatkistbewaarder te verliezen. De sobere Schot presenteerde gisteren zijn negende begroting.

Gordon Brown, de Britse minister van Financiën, stond bij de presentatie van zijn begroting voor een netelige taak. Met het oog op de verkiezingen, vermoedelijk in mei, moest hij proberen de kiezer zoveel mogelijk te schenken zonder het landsbelang en zijn eigen reputatie als solide schatkistbewaarder te verkwanselen.

Cadeautjes voor geselecteerde groepen potentiële Labour-kiezers waren er gisteren volop, al kostte het Brown als sobere Schot weinig moeite om maat te houden. Hij had onder meer aardigheden in petto voor gepensioneerden (gratis busvervoer), gezinnen met kinderen (meer kinderbijslag) en nieuwelingen op de woningmarkt (een hogere belastingvrije som).

Zijn gulheid kwam de minister in het Lagerhuis onmiddellijk op felle kritiek te staan van de Conservatieve oppositieleider, Michael Howard. ,,Dit is een begroting, die alleen maar in het belang is van Labour'', sneerde de Tory-leider. Hij voorspelde dat de kiezers onder een volgend Labour-kabinet een prijs zouden betalen via hogere belastingen.

Dat laatste is de vraag. In totaal is er met Browns cadeautjes een bedrag van zo'n twee miljard pond (2,8 miljard euro) gemoeid, niet veel op een totale begroting van 517 miljard pond. Bovendien zorgt de minister ervoor dat zijn inkomsten toenemen door wat verschuivingen in de heffingen voor het bedrijfsleven. Zo gaat hij eerder in het jaar belasting innen bij de profijtelijke olie-industrie. Dat levert al een miljard pond op.

Brown rekent er bovendien op dat zijn belastinginkomsten groeien omdat de Britse economie nog steeds goed op stoom ligt. Groot-Brittannië, zo maakte de minister trots bekend, maakt de langste periode van onafgebroken groei door sinds 1701, toen hierover voor het eerst cijfers werden bijgehouden. Het afgelopen jaar bedroeg de groei 3,1 procent. Voor komend jaar is de verwachting 3,5 procent, ruim boven het gemiddelde van de economieën op het Europese vasteland, zoals Brown gisteren niet naliet te vermelden.

Maar ook de Britten kampen met een begrotingstekort, zij het geringer dan bij voorbeeld Frankrijk en Duitsland. Komend jaar is een tekort van 2,6 procent begroot. ,,We voldoen daarmee aan de Maastricht-criteria'', stelde Brown droogjes vast, al maakte hij tegelijk duidelijk dat Groot-Brittannië voorlopig liever op eigen benen blijft staan dan zich bij de landen in de euro-zone te voegen.

Onafhankelijke deskundigen bij onder meer het Internationaal Monetair Fonds (IMF) betwijfelen intussen of Brown de zaken in de toekomst kan bolwerken zonder verdere belastingverhogingen, zoals hijzelf beweert. Juist ook gelet op het feit dat de Labourregering de komende jaren fors wil blijven investeren in het onderwijs en de gezondheidszorg. Het IMF sluit niet uit dat Brown wel eens 10 miljard pond te kort kan komen. De experts herinneren er ook aan dat Brown ondanks zijn gedegen reputatie wel vaker te optimistisch is geweest met zijn ramingen voor de belastingopbrengst.

De verkiezingsstrategen van Labour hopen intussen vooral de economische prestaties van Labour tot inzet van de verkiezingen te maken. De investeringen in het onderwijs en de gezondheidszorg hebben tot aanzienlijke verbeteringen geleid, denken zij. Bezuinigingsplannen van de Conservatieven dreigen die verbeteringen ongedaan te maken, stelt Labour. Onzin, roepen de Tories. Ze willen weliswaar de belastingen verlagen, maar dat zal niet ten koste gaan van het onderwijs en de gezondheidszorg.

Brown oogstte gisteren weinig applaus met zijn vrijgevigheid. Zelfs de ouderen met een bescheiden beurs, die behalve gratis busreisjes ook steun krijgen ter verlichting van hun stookkosten in de winter en de lokale belastingen, reageerden zonder geestdrift. ,,Dit is slechts de gebruikelijke omkoping met wat cash'', vond een woordvoerder van Help the Aged, een belangenorganisatie. Hij had liever een hervorming van het pensioenstelsel gezien.

Brown zal zulke kritiek met gemengde gevoelens hebben aangehoord. Aan de ene kant doet hem als toegewijd minister pijn. Aan de andere kant weet hij als ervaren politicus dat een matig verkiezingsresultaat voor Labour nieuwe kansen biedt voor hemzelf. De gedoodverfde opvolger van premier Tony Blair heet namelijk nog altijd Gordon Brown