Architectuur is blij met concurrentie

Architectenbureau's als dat van Kees Christiaanse zijn erg blij met de Europese dienstenrichtlijn. ,,Ik heb niets tegen de EU, maar het is een ongelofelijk Kafkaiaans labyrint.''

Het Rotterdamse architectenbureau van Kees Christiaanse tovert in Rotterdam, Hamburg en Helsinki voormalige haventerreinen om in moderne woon- en werkprojecten. In Shanghai ontwerpt zijn bureau zelfs een compleet nieuwe havenstad. ,,Helaas lopen we in Europa op tegen tal van belemmeringen'', zegt Christiaanse. Of het nu gaat om het meedingen naar opdrachten, het aanvragen van subsidies of het opzetten van een vestiging in een Europees land – de drempels zijn hoog. Veel bureaucratie, discriminatie van buitenstaanders en de kosten lopen in de papieren.

Daarom juicht de architect het voorstel toe van voormalig eurocommissaris Bolkestein om de markt voor diensten in de 25 landen van de Europese Unie vrij te maken. De 'dienstenrichtlijn' maakt het gemakkelijker voor architecten zoals Christiaanse om in een ander Europees land te werken en voor architecten uit een ander Europees land om in Nederland te werken.

,,Ik zie vooral voordelen bij werkelijk vrije concurrentie. De obstakels zijn nu enorm'', zegt Christiaanse en zwaait wanhopig beide armen in de lucht. Zijn bureau heeft met een woud aan Brusselse regels te maken, bijvoorbeeld bij de selectieprocedures voor openbare werken. ,,De regels voor aanbesteding van Europese werken zijn oncontroleerbaar en veel ingewikkelder dan vroeger toen architecten aan een prijsvraag voor een opdracht konden meedoen.''

Door alle voorschriften lukt het een stad als Amsterdam niet eens om een getalenteerde architect als de Portugees Alvaro Siza het Stedelijk Museum te laten ontwerpen. ,,Dat is toch te dol. De gevestigde bureaus hebben meer kansen, de pionierende jonge garde heeft het nakijken. Zo raak je met Europese regels verder van huis, ondanks de goede bedoelingen. Ik heb niets tegen de EU, maar het is een ongelofelijk Kafkaïaans labyrint.''

De dienstenrichtlijn maakt het mogelijk elders in Europa een kantoor te openen zonder een langdurige, ingewikkelde en bureaucratische goedkeuringsprocedure. En alle formaliteiten kunnen voortaan op één adres worden afgehandeld – vanaf 2008 zelfs elektronisch. Uitbestedingen van werk wordt volgens Christiaanse gemakkelijker. De Nederlandse CAO voor architecten is star (,,afgrijselijk''); bij de salariëring is er nauwelijks speelruimte. ,,Het is bovendien onmogelijk van iemand af te willen zonder dat het goudgeld kost.''

Oost-Europa kan in de toekomst aantrekkelijk worden om tekenwerk aan uit te besteden. Maquettes laat Christiaanse nu al in China maken omdat de kosten er slechts eenvijfde van de Nederlandse zijn. Toch hoeven vakmensen in Nederland zich volgens hem niet bedreigd te voelen. ,,Je kunt niet in een land bouwen als je de taal niet beheerst. De angst voor goedkope Tsjechen die in Rotterdam gaan tekenen is ongegrond.''