Wind en overstekende Japanners

Gisteren werd in de onderdoorgang van het Rijksmuseum de nieuwe entree gesimuleerd. Voor- en tegenstanders spraken zich uit. ,,Fietsers eruit, rollators erin.''

,,I would like to speak to the people'', zegt een lange, donkere man treurig. Hij staat bij het lijnenspel in de onderdoorgang van het Rijksmuseum dat de laatste versie moet verbeelden van de Passage-entree, zijn geesteskind. Antonio Cruz, een van de twee Spaanse architecten van Het Nieuwe Rijksmuseum, herhaalt het met nadruk: ,,We voegen openbare ruimte toe voor iedereen''. Ook voor de voetgangers en fietsers.

Gisteren hield het Rijks open dag in de Passage, waar de muren in de zijbeuken al zijn opengebroken om licht te laten binnenstromen. Lijnen en strepen toonden het aangepaste ontwerp van de Passage-entree: in het midden een sleuf die toegang geeft tot de ondergrondse ontvangsthal, met aan weerszijden fiets- en voetpaden. Drommen mensen zijn gekomen. ,,Prachtig ruim'', roept schrijfster Nelleke Noordervliet, adviseur van het Rijks, terwijl ze een paar meter fietst. Jongens maken in de Passage reclame voor een kek ogende, nieuwe antidiefstal fiets. De chocolademelk, de chocolade-eitjes en de ouderwetse fietsen op het voorplein gaven een kermisachtig karakter aan een brandende kwestie: kan de kostbare Passage-entree nu wel of niet gebouwd worden?

Vorige week presenteerde stadsdeel Oud-Zuid na ruim een jaar gesteggel het Ruimtelijke Afwegingskader Rijksmuseum (RAK). De voorwaarden daarin maken een ingang in de Passage onmogelijk. Als laatste redmiddel daarom deze ,,mock up'' van het ontwerp, ,,to convince the people of Amsterdam'', aldus Cruz.

Voor sommigen zijn de argumenten al lang op. Iemand van de Fietsersbond staat boos op het voetpad en zegt: ,,Ze zeggen dat het 1,55 m is deze afstand, maar ze meten van deze krul op de pilaar tot hier, en je moet vanaf de voet van de pilaar meten. Dan hou je maar 1,50 m over''. Dat maakt voetgangersverkeer onmogelijk, zegt hij.

Rijksbouwmeester Mels Crouwel, vurig pleitbezorger van het nieuwe ontwerp, staat op de plek waar de trap naar beneden moet komen. ,,Cuijpers wilde ook al een entree in de onderdoorgang'', zegt hij. Toen het Rijksmuseum in 1885 werd voltooid, was er ook al gedoe rond de Passage, vertelt Crouwel: ,,De gemeente wilde er trams laten rijden, maar dat is niet doorgegaan. Wel hebben er tot de jaren dertig auto's doorheen gereden.''

De strijd om de Passage heeft een lange geschiedenis, wil hij maar zeggen. ,,Amsterdam is een stad van fietsers en een stad van toeristen. Maar fietsers en toeristen te voet hebben nogal eens problemen met elkaar'', vat Crouwel samen. Marjolein de Lange van de Fietsersbond signaleert in het huidige ontwerp ,,het probleem van de overstekende kinderen en de Japanners'': die zullen van het voetgangersgebied in het midden naar de zijbeuken willen lopen, omdat die uitzicht bieden op de binnenhoven van het Rijks. ,,Onzin'', vindt bezoekster Merit Heinen. ,,Dat probleem doet zich in de hele stad voor.'' En aan weerszijden van het voetgangersgebied is nu een fietspad. Dat is beter dan voorheen.

,,Ruimte zat voor fietsers'', zegt ook Richard van Kooij, die speciaal uit Voorburg naar Amsterdam is gekomen. ,,Een prachtige oplossing.'' Hij beklaagt zich en passant over het gedrag van de fietsers elders in de stad. ,,Fietsers eruit, rollators erin'', vindt hij. Ook tegenstanders zoeken pakkende teksten. `De onderdoorgang mag geen Hoog Catharijne worden', meldt een sticker op iemands jas. ,,Wat goed, mag ik die van je gebruiken?'', vraagt Corlies Bosma van het Wijkcentrum.

Boudewijn Bach, `deskundig op het gebied van passages en onderdoorgangen', vreest ,,een gevaarlijk windklimaat'' rond de ontvangsthal. Windschermen zullen dat niet verhelpen. Bach: ,,Dit compromis is niet tijdvast. Na een paar jaar zal men zien dat de enige oplossing het sluiten van de Passage is.'' Antonio Cruz zegt mismoedig: ,,Eerst was het de breedte van het fietspad. Nu komen ze weer met andere argumenten''.

M.m.v. Karel Berkhout

www.nrc.nl dossier rijksmuseum