`Van veel paracetamol ga je ook dood'

De in opspraak geraakte arts Verhorst van de website dokteronline.com voelt zich niet verantwoordelijk voor de dood van een suïcidale vrouw.

Schuldig voelt hij zich niet, zegt de 56-jarige basisarts Chris Verhorst uit Uithoorn. Natuurlijk is het ,,zeer betreurenswaardig'' dat een vrouw vorige maand zelfmoord pleegde met de pijnstiller Depronal die ze via de internetsite dokteronline.com bij hem bestelde. Maar de vrouw is zelf verantwoordelijk, zegt hij. Ze had bewust gelogen over haar medische voorgeschiedenis. En aan internet ligt het al helemaal niet: ,,Met twintig paracetamolletjes van de drogist'' had ze zichzelf ook kunnen doden.

De Inspectie voor de Gezondheidszorg zei gisteren Verhorst voor het Medisch Tuchtcollege te brengen vanwege de ,,onverantwoorde zorg'' die hij aan de vrouw zou hebben geleverd. De vrouw was depressief en had daarom, volgens de inspectie, nooit het bestelde middel mogen gebruiken, omdat dit bij depressieve mensen suïcidale neigingen veroorzaakt. Tegelijkertijd heeft de inspectie het openbaar ministerie gemeld dat er ,,vermoedelijk sprake is van het plegen van strafbare feiten''.

,,Wat ik nadrukkelijk niet doe, is een consult afnemen'', zegt arts Verhorst. Maar wie een medicijn bestelt, betaalt wel 12,40 euro voor een `consult arts'. Wat Verhorst daarvoor doet is aan de hand van een vragenlijst die patiënten moeten invullen, beoordelen of de aanvrager de pillen wel uitgereikt moet krijgen. Patiënten moeten vragen beantwoorden over hun medische geschiedenis. Als er iets onduidelijk is, zegt Verhorst, stuurt hij een e-mail met aanvullende vragen. De basisarts zegt dat het niet zo is dat mensen via dokteronline.com een arts om advies vragen. ,,Het zijn bewuste zorgconsumenten die een medicijn willen hebben en precies weten welk middel.''

Maar is dat niet verwarrend voor de patiënt, die door de naam van de site en de verzekering dat een arts controle uitoefent misschien de indruk krijgt wel een doktersconsult te krijgen? Nee, denkt Verhorst. ,,De patiënt maakt zelf een keus voor een geneesmiddel. Dat moet en kan hij weten.'' En zelfs als dat niet zo is, zegt Verhorst, is het niet de verantwoordelijkheid van de

site. ,,Een pornosite is toch ook niet verantwoordelijk als een kind er toevallig op terechtkomt? Dat is nou eenmaal de essentie van internet, alles is vrij toegankelijk.''

Stelt de site niet te hoge eisen aan het eigen verantwoordelijkheidsgevoel van bezoekers? Maarten Reijnders, oprichter van dokteronline.com: ,,Dat is de vraag.'' Hij heeft daar geen antwoord op.

Reijnders benadrukt dat bezoekers van de site bijna zonder uitzondering lijden aan wat hij ,,schaamteklachten'' noemt: ze zoeken middelen tegen erectieproblemen, haaruitval of zwaarlijvigheid. Verhorst noemt dit `lifestyle middelen'. In het algemeen, zeggen ze allebei, zijn dit weinig risicovolle medicijnen. De pijnstiller die de vrouw innam verkopen ze nauwelijks. Eigenlijk, zegt oprichter Reijnders, ,,zijn we een internetapotheek met arts. Mensen met lange medische vragen krijgen het advies naar de eigen huisarts te gaan.''

Reijnders begrijpt alle ophef niet. ,,Het is allemaal incidentenpolitiek. Wij zijn niet kwaadwillend. We proberen ons aan alle regels te houden die er zijn.'' Voordat hij de website opende heeft hij de inspectie nog uitgenodigd om te kijken naar de opzet. Toen waren er geen problemen. En Verhorst is betrokken geweest bij de totstandkoming van de nieuwe KNMG-richtlijn voor internetcontacten tussen arts en patiënt. De artsenorganisatie bevestigt dit.

In de KNMG-richtlijn staat: ,,Het uitgangspunt is dat online contacten ingebed dienen te zijn in een reeds bestaande behandelrelatie [...] Het is echter niet uit te sluiten dat ook buiten een bestaande behandelrelatie online contacten mogelijk zijn.'' Gebruikers van de site, beaamt Reijnders, hebben geen behandelrelatie met Verhorst. Het zijn gemaksgebruikers, die snel en anoniem aan hun medicijnen willen komen. Hoewel de site een dossier opstelt van klanten die vaker medicijnen bestellen, blijft de site afhankelijk van door bezoekers aangedragen informatie.

Reijnders zou het graag anders zien. Hij wacht met smart op het landelijk elektronisch patiëntendossier, dat artsen in staat moet stellen onderling informatie over patiënten uit te wisselen.

Toch is de informatiepositie van zijn site niet echt anders dan die van huisartsenposten en invalartsen bij huisartspraktijken, zegt Reijnders. Ook die hebben geen behandelrelatie met hun patiënten. Het enige verschil, beamen beide mannen, is dat de huisartsenpost of invaller de patiënt wel in de behandelkamer kunnen zien en spreken – hoewel ook hier artsen vaak genoegen nemen met een telefonisch consult. De internetarts mist daardoor wat de KNMG de ,,klinische blik'' noemt. Lichamelijk onderzoek is ook niet mogelijk. De inspectie pleit daarom voor een voorschrijfverbod zonder persoonlijk contact. Ook in de Tweede Kamer klinken vergelijkbare geluiden.

Volgens Reijnders is het een illusie te denken dat zo'n verbod ook maar iets oplost. Mensen zullen uitwijken naar buitenlandse sites, waar overheidscontrole helemaal onmogelijk is. En de ontwikkeling van zorg via internet is toch niet tegen te houden. Reijnders: ,,Over tien jaar werkt alles zo, mensen vragen er zelf om.''

Vindt Verhorst zelf dat hij zijn werk kan doen zonder de patiënten zelf te zien? ,,Natuurlijk schuilt er een extra gevaar in als je mensen niet ziet. Maar ik heb ervoor gekozen die uitdaging aan te gaan.'' Verhorst zegt jarenlang in de farmaceutische industrie te hebben gewerkt.

Of er farmaceutische bedrijven bij de site betrokken zijn, wil Reijnders niet zeggen. ,,De zaak ligt al gevoelig genoeg.'' Ook op de site zelf is een verwijzing naar de ,,participanten'' aan het project leeggehaald. Verhorst zegt dat hij zijn werkzaamheden voor de site voorlopig heeft neergelegd. Maar oprichter Reijnders zegt dat ,,hij niet ontkent'' dat Verhorst nog voor de site werkt.

Slecht voor de zaken van dokteronline.com is alle ophef niet geweest. Komen er op een normale dag maximaal dertig bestellingen binnen, gistermiddag hadden al 140 aanvragers een medicijn besteld.