Pubers en het saaie leven in de provincie

Al vanaf het begin af aan is Pleasant Days meer om te huilen dan om te lachen, dus je lacht vooral om je ongemak te bezweren. Zo plezant zijn die zomerdagen niet waarin de protagonisten van de tweede film van Kornél Mundruczó (Boedapest, 1975) gevangen zitten. Het gaat in films als deze, waarin we even getuige mogen zijn van de claustrofobische levens van jongeren in een provincieplaats, al lang niet meer om de conclusie dat die tussentijd tussen kindzijn en adolescentie de lethargische hel op aarde is. Het gaat erom hoe duivels vindingrijk die hel zich opdringt aan jonge mensen, hier en overal ter wereld. Een politiek, sociaal-historische metafoor kortom, die iedereen zich kan aantrekken.

Peter is net uit de gevangenis ontslagen en wil een paspoort. Zijn zus Marika werkt in een wasserette en koopt een kind van de zojuist bevallen Maya, omdat zij zo haar al te afwezige vriend weer aan zich wil binden. Maya wil niet volwassen zijn en inspecteert haar geschoren kutje in het zwembad met de vraag of het er niet als `een moederkut' uitziet. Tederheid verschuilt zich in Pleasant Days achter geweld en onverschilligheid. En voor wie er ontvankelijk voor is, blijft dat steeds pijn doen, dat vechtpartijen en incest en onverschillige seks de wanhopige manieren zijn waarop mensen, als beesten in het nauw met elkaar communiceren.

In Pleasant Days wordt dit alles niet verteld met een eenduidige plot als vehikel, of leunend op narratieve logica. Deze film volgt de structuur van het leven zelf door met grote visuele gevoeligheid een schijnbaar willekeurige opeenvolging van activiteiten en observaties te tonen.

Door een wasserette als voornaamste locatie te kiezen brengt Mundruczó veel handelingen terug naar een microscopisch, bijna baarmoederlijk niveau. En net als de hoofdpersonen raken we daardoor misschien af en toe het zicht op het grotere geheel kwijt. Maar dan, het zijn de beelden die spreken: het zwembadblauw, de afgedankte wasmachine waarin Marika haar broer wast, twee jongens die hun eigen land zoeken op een landkaart, al dat zeeblauw en dat sop. En het draait en het draait, om tureluurs van te worden. Als de wereld om zijn as.

Pleasant Days (Szép napok). Regie: Kornél Mundruczó. Met: Tamàs Polgár, Orsolya Tóth, Kata Wéber. In: Filmmuseum, Amsterdam.