Gewaardeerd en omstreden (Gerectificeerd)

De historicus Loe de Jong, die voor generaties Nederlanders het beeld van de Tweede Wereldoorlog heeft bepaald, is gisteren op 90-jarige leeftijd in Amsterdam overleden.

Vijftien jaar na het einde van de oorlog werd De Jong landelijk bekend met de televisieserie De Bezetting, die van 1960 tot 1965 werd uitgezonden. Vanaf 1969 publiceerde hij zijn standaardwerk `Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog', dat veertien delen, dertig banden en 15.000 pagina's telde.

De Jong was van najaar 1945 tot 1979 directeur van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD, tegenwoordig NIOD). Hij was buitengewoon hoogleraar algemene geschiedenis aan de Economische Hogeschool in Rotterdam (later Erasmus Universiteit). Hij had groot aanzien, maar was ook omstreden.

Wel groeide kritiek op zijn interpretaties, die zich vooral bewogen binnen het kader collaboratie of verzet. Latere historici, onder wie De Jongs opvolger Blom, pleitten ervoor meer oog te hebben voor `grijstinten' en minder te denken in zwart-wit termen.

Voor velen ging De Jong over de schreef in de zaak-Aantjes (1978). Tijdens een rechtstreekse persconferentie op tv onthulde De Jong dat de toenmalige CDA-fractievoorzitter door aansluiting bij de Waffen-SS aan tewerkstelling in Duitsland had weten te ontkomen. Later onderzoek wees uit dat de aantijgingen niet klopten: het ging niet om de Waffen-SS (de fanatieke, gewapende tak van de SS), maar om de Germaanse SS (de ideologische tak van de SS), waarvoor Aantjes nooit actief bleek te zijn geweest.

Premier Balkenende prees gisteren de titanenarbeid van De Jong en noemde zijn standaardwerk ,,een monument''.

HOOFDARTIKEL pagina 7

Rectificatie

In de artikelen over het overlijden van Loe de Jong (16 maart, pagina's 1, 7 en 23) wordt van verschillende aantallen banden melding gemaakt waaruit het werk `Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog' bestaat. Het Geschiedwerk bestaat uit veertien delen en dertig banden. Daarvan heeft Loe de Jong twaalf delen (bij elkaar 26 banden) geschreven. Deel 13 met rectificaties is feitelijk ook gemaakt door De Jong. Deel 14 (2 banden met reacties) is gemaakt door een onafhankelijke redactie. Daarnaast bestaat nog een index (zonder bandnummer).