`Nazi's testten kleine kernbom'

Had Hitler een kleine atoombom? De Duitse historicus Rainer Karlsch stelt in een gisteren gepresenteerd boek dat de nazi's in de laatste maanden van de oorlog met succes kleine, experimentele tactische nucleaire wapens hebben getest. Onder collega-historici is de these van Karlsch omstreden.

In Hitlers Bombe stelt Karlsch dat de nazi's drie keer een kernwapen hebben getest. De eerste explosie vond eind 1944 plaats op het eiland Rügen, gevolgd door twee experimenten begin 1945 in Thüringen, ten zuiden van Erfurt. Ook zouden Duitse fysici eind 1944 een kernreactor aan de praat hebben gekregen. Karlsch beweert niet dat de nazi's een volwaardige atoombom hadden; de technische problemen waren nog te groot voor massaproductie.

Tot nu toe gingen historici ervan uit dat de nazi's weliswaar experimenten uitvoerden met kernenergie, maar dat de wetenschappers rond kernfysicus Werner Heisenberg nog bij lange na niet in staat waren een nucleaire explosie te veroorzaken. Karlsch stelt dat concurrenten van Heisenberg – Kurt Diebner en Walther Gerlach – meer gepresteerd hebben dan tot nu toe bekend was. Hij onderbouwt zijn theses met verhalen van ooggetuigen, bodemproeven en documenten uit Russische, Amerikaanse en Duitse archieven.

Volgens Duitse recensenten draagt Karlsch' onderzoek bij aan de kennis over het nucleaire onderzoek van de nazi's, maar overspeelt hij zijn hand. Zijn onderzoeksgegevens kunnen als steun voor zijn stellingen worden gezien, stelt Ulf von Rauchhaupt in de Frankfurter Allgemeine Zeitung, maar bewijzen die stellingen niet.

Volgens Klaus Wiegrefe van Der Spiegel zijn de ooggetuigen onbetrouwbaar en de documenten vatbaar voor verschillende interpretaties. Het bodemonderzoek naar radioactieve resten op de locaties in Thüringen, waar de explosies zouden hebben plaatsgehad, is nog niet afgerond. Wiegrefe wijst er op dat het Manhattanproject van de Amerikanen 30 miljard dollar heeft gekost. Het onderzoek, dat leidde tot de atoombommen van Hiroshima en Nagasaki, had de beschikking over zes Nobelprijswinnaars, 125.000 man personeel en een testgebied ter grootte van Frankfurt am Main.