Libanon speelbal van buitenland

De Libanese partijen hebben vanouds elk hun eigen buitenlandse broodheer. Na de moord op ex-premier Hariri zien ze allemaal hun kans op nieuwe bondgenoten, beschermers en mogelijkheden.

Huisvrouw May Nasser (32) zwaait haar Libanese vlag wild in het rond, midden op het Plein van de Martelaren in Beiroet. Om haar heen circa één miljoen anti-Syrië-demonstranten. Het zoveelste protest van de oppositie is groter dan de massabijeenkomst een week geleden van aanhangers van Syrië, Hezbollah en de Libanese overheid. De krachtmeting is vandaag beslist, zo vindt Nasser. Wij zijn met de meesten. Wij hebben gewonnen; één miljoen mensen!, roept ze uitgelaten.

Opkomstcijfers en vlagvertoon spelen een steeds belangrijkere rol tijdens de protesten in Libanon. Dat is gevaarlijk in een land waar zeventien verschillende religies samenleven. De kloof tussen voor- en tegenstanders van Syrië lijkt met de dag te groeien.

De laatste dagen dragen de demonstranten steeds meer partijsymbolen met zich mee. Tijdens een demonstratie in Zuid-Libanon droegen pro-Syrische aanhangers van Hezbollah en Amal de andere shi'itische militie – openlijk partijvlaggen.Ook de oppositie lijkt het masker van de eenheid niet op te kunnen houden. Zondagnacht reden aanhangers van de `Libanese Strijdkrachten', een tijdens de burgeroorlog (1975-1990) gevreesde maronitisch-christelijke militie, met partijvlaggen door Beiroet. Sommigen hadden hun gezichten bedekt met zwarte maskers. Nummerborden waren afgeplakt om de identiteit van de automobilisten te verhullen. De pro-Syrische Libanese president Émile Lahoud waarschuwde dat één handgranaat het land in de afgrond kan storten.

Beide kampen dragen de Libanese vlag als symbool, maar worden gesteund door buitenlandse mogendheden, en dus beschuldigen ze elkaar van het dienen van buitenlandse belangen. De oppositie steunt de VN-resolutie 1559 die eist dat Syrië Libanon verlaat. Gewapende partijen moeten volgens resolutie 1559 hun wapens inleveren. De Hezbollah, de door Iran en Syrië gesteunde militie die in 2000 Israël uit het zuiden verdreef, ziet hierin een Israëlisch complot. Zij steunen broodheer Syrië, en verdenken de oppositie ervan instrumenten van een verhulde Amerikaanse regime-wisseling te zijn.

In Libanons trieste recente geschiedenis heeft geen partij overleefd zonder buitenlandse steun. In 1920 creëerde Frankrijk het land, dat een uitbreiding was van het leefgebied van de maronieten rond Mount Lebanon, de belangrijkste bergkam in het land. Omdat de maronieten graag landbouwgrond en havens wilden, werden sunnitische en shi'itische gebieden aan Libanon toegevoegd. Het legde de kiem voor de Libanese burgeroorlog die in 1975 begon, waarin iedere lokale strijdheer een buitenlandse broodheer had. De Syriërs werden binnengehaald door maronieten die zich bedreigd voelden door andere maronieten die op hun beurt de Israëliërs `uitnodigden'. De Amerikanen mengden zich in het conflict uit angst voor invloed van Moskou. Iran exporteerde zijn islamitische revolutie naar de shi'ieten in het zuiden en creëerde de Hezbollah. Saddam Hussein steunde de Libanese generaal Michel Aoun. De VS steunden Syrië als tegenwicht voor Saddam Hussein. Tot 1990 werden er in de straten van Beirut internationale oorlogen uitgevochten.

Op lokaal niveau is er sinds 1990 niet veel veranderd. De strijdheren zijn ouder geworden, slechts de zware wapens zijn ingeleverd, de verschillende sekten van Libanon wonen nog steeds in verschillende wijken van Beiroet. In paspoorten wordt de religie prominent vermeld. Een voorstel van de vorige maand vermoorde ex-premier Hariri om huwelijken tussen verschillende sekten te vergemakkelijken werd getorpedeerd door geestelijken van alle partijen.

Maar de wereld om Libanon heen is veranderd. Moskou is niet meer de hoofdstad van het Rijk van het Kwaad. De nieuwe internationale dreiging heet terreur. Daarnaast lijken sommige Arabische regimes de laatste tijd verzwakt. Syrië is tegenwoordig een sponsor van terreur. Voor de VS is de moord op Hariri en de volkswoede die na de moord werd gewekt een opsteker voor de nieuwe Amerikaanse staatsideologie van het verspreiden van vrijheid en democratie. Washington was er snel bij om Syrië als dader aan te wijzen.

Dus zien de voormalige strijdheren in Libanon nieuwe bondgenoten en mogelijkheden. De nieuwe westerse steun voor de Libanese oppositie wordt door de oppositieleiders die allemaal banden hebben met voormalige milities – politiek vertaald als het einde van de Syrische invloed op het land.

De Hezbollah, goed voor ongeveer 700.000 aanhangers tijdens een demonstratie vorige week, ziet daarmee een belangrijke levensader afgesneden. Andere pro-Syrische partijen, verdeeld over alle sekten en religies, zien hun politieke macht plotseling verschrompelen. Alle partijen zijn al maanden wapens aan het kopen, zei Robert Frangjie, oud-leider van een belangrijke pro-Syrische christelijke clan vorige week tegen deze krant.

De Franse, Amerikaanse, Syrische en Iraanse inmenging in Libanon trekt een harde scheidslijn tussen winnaars en verliezers. De komende periode, met verkiezingen in april of mei, zal uitwijzen of de wapens in het vet blijven of dat Libanon weer een internationaal strijdtoneel wordt.