`Laat de vechters van Australië hun gang gaan'

Australië heeft een sterke economie, maar moet oppassen. Hoge belastingen zijn een sta-in-de-weg. Iedereen is het eens over belastingverlaging, maar voor wie?

Ze heten Aussie battlers: de `vechters' van de brede middenklasse van Australiërs die 's lands economie dragen. Maar ze betalen te veel belasting. Dat vinden ze niet alleen zelf, de Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (Oeso) deelt die mening. Afgelopen weekeinde kwam er steun uit onverdachte hoek. De steenrijke parlementariër Malcolm Turnbull, prominent lid van de partij van minister-president John Howard, keerde zich tegen het regeringsplan belasting voor alleen de rijkste burgers te verlagen. De middenklasse van Australië moet meer armslag krijgen, vindt Turnbull.

De gemiddelde Australische werker betaalt te veel inkomstenbelasting, heeft de Oeso, de Parijse club van rijke landen, vastgesteld. Er zijn daarom onvoldoende prikkels om extra te werken. Een probleem, omdat het arbeidscapaciteitsprobleem knelt in een overigens glanzende economie. De Oeso zegt dat Australië als een van de weinige landen in de organisatie de belastingpercentages de laatste jaren heeft verhoogd. Malcolm Turnbull, die zelf een vermogen opbouwde in de software-industrie, steunt deze visie. Hij verwerpt het regeringsplan om de belastingen voor de rijkste Australiërs te verlagen. De rijken kunnen nu al op legale wijze hun belastingaanslag verminderen door complexe belastingconstructies, stelt Turnbull. Hij bepleit een algehele belastingverlaging.

Minister van Financiën Nick Minchin wijst dit echter af. Hij is bezorgd dat belastingverlaging voor iedereen verdere opwaartse druk op rentepercentages betekent. De rente van de centrale bank ging eerder deze maand al met een kwart procentpunt omhoog, wat tot angst leidde onder middenklassers met zware hypotheken. Juist zij hielpen Howard, premier sinds 1996, vorig jaar aan de zege bij de parlementsverkiezingen. Howard waarschuwde in de door economische zaken gedomineerde verkiezingscampagne voor het gevaar van hogere hypotheekrente onder het traditioneel met geld smijtende Labor.

De belastingkwestie is niet het enige verschil van mening binnen de liberale partij. Malcolm Turnbull kruiste al eerder de degens met Howard. Turnbull was in 1999 voorzitter van de Australische Republikeinse Beweging. Hij stond in het referendum dat jaar lijnrecht tegenover de monarchist Howard. Die wilde niets weten van het invoeren van een republiek in Australië, waar de Engelse koningin Elizabeth nog steeds het formele staatshoofd is. (De monarchisten wonnen het referendum met 55 procent van de stemmen.) Het verschil van inzicht tussen de republikein Turnbull en de monarchist Howard stond Turnbulls entree, vorig jaar, in de volksvertegenwoordiging niet in de weg.

Het huidige belastingdebat vindt plaats in een klimaat van optimisme over de economische prestaties in Australië. De beurs boekt bijna wekelijks nieuwe recordcijfers, de werkloosheid is de laagste in twintig jaar en de onroerendgoedmarkt, jarenlang zeer snel stijgend, is nu stabiel. De middenklasse is hoopvol. Van het uiteenspatten van de huizenprijzenzeepbel, de grote vrees onder de Aussie battlers, is voorlopig geen sprake.

,,Onze economie is inderdaad heel robuust'', zegt econoom Adam Boyton van de Deutsche Bank in Sydney. ,,We hebben de Azië-crisis, sars, het doorbreken van de technozeepbel, jarenlange droogte, een Amerikaanse recessie en de lage Amerikaanse dollarkoers zonder noemenswaardige problemen overleefd.''

Ook de Oeso gaf Australië in februari goede rapportcijfers. Volgens de organisatie zal de jaarlijkse groei van 3 tot 4 procent in de nabije toekomst kunnen worden gehandhaafd. Die groei betekent dat het bruto nationaal product per inwoner nu vergelijkbaar is met dat van Nederland. In 2001 hadden de Australiërs nog een achterstand van 7 procent, gerekend in bruto-inkomen per hoofd van de bevolking. In de komende jaren zal Australië Nederland waarschijnlijk voorbijstreven.

,,Australië heeft eigenlijk economische luxeproblemen'', erkent Boyton. ,,Er is een toenemend capaciteitstekort. De mijnbouwsector produceert maximaal en kan nóg de stijgende vraag uit China niet aan. Er is een groot tekort aan arbeidskrachten. Daardoor stijgen de kosten, terwijl de productiviteit gelijk blijft. En we hebben te maken met vergrijzing, net als andere geïndustrialiseerde landen. Pensioenen moeten straks door een steeds kleiner deel van de bevolking worden opgebracht.''

Boyton is het daarom met de Oeso eens dat zijn land versneld moet doorgaan met economische hervormingen. Door de verkiezingsuitslag van oktober vorig jaar zal Howards conservatieve coalitie vanaf juli ook een meerderheid hebben in de Senaat, de Australische Eerste Kamer. ,,Dat geeft de kans om wetten voor beleidsombuigingen aan te nemen'', zegt Boyton.

Zulke hervormingen vonden de laatste vijftien jaar plaats onder zowel regeringen van conservatieve als sociaal-democratische pluimage. Dat tempo vertraagde echter, stelde de Oeso vast. Een nieuwe hervormingsimpuls is noodzakelijk. De Oeso zegt dat Australië recentelijk op de economische ranglijst is gestegen, zodat het land weer de plaats kan innemen die in de jaren zeventig ook al was bereikt. Maar Australië blijft nog ver achter bij de leidende landen wat betreft deelname aan het arbeidsproces en de arbeidsproductiviteit, aldus de Oeso.