Hamas denkt na over zijn rol

Het vredesproces is in beweging, maar het is nog veel te vroeg om het gewapende verzet definitief voor beëindigd te verklaren, zegt de leider van Hamas op de westelijke Jordaanoever.

Sheikh Hassan Yousef (47), vader van negen kinderen, had graag de Nederlandse premier in zijn ruime huis aan de rand van Ramallah in Beit Hanina ontvangen. ,,Ik zou met hem gesproken hebben over de actuele betekenis van de enorme tragedie die de joden in Europa hebben moeten doorstaan en die heeft geleid tot de komst van Israël in ons Palestina. Waarom moeten de Palestijnen boeten voor Europese misdrijven tegen de mensheid? Leven wij nu niet in ommuurde getto's? Leven wij niet onder een bezetting? Waarom reageert de internationale gemeenschap niet? Ik zou hem verteld hebben over onze doden, ons lijden.''

De ontmoeting zou geleid hebben tot een Nederlands-Israëlisch incident, want de sheikh is de leider van de moslim-fundamentalistische organisatie Hamas op de Westelijke Jordaanoever. In het islamitische meerstromenland is Hassan Yousef, directeur van een charitatieve instelling en sinds 1975 actief in de fundamentalistische beweging, een gematigde kracht. Eind november werd hij na 24 maanden vrijgelaten uit een Israëlische gevangenis na te zijn vrijgesproken van betrokkenheid bij terreuractiviteiten. Hij is een groot voorstander van deelname van Hamas aan de Palestijnse parlementsverkiezingen en van de ,,Palestijnse dialoog'', zoals de voortdurende gesprekken met Fatah en president Abbas worden genoemd.

,,Ik zou de Nederlandse minister-president hebben verteld dat wij bereid zijn tot een wapenstilstand en dat wij de oprichting van een Palestijnse staat naast Israël steunen, een Palestijnse staat in de Gazastrook en op de Westelijke Jordaanoever binnen de grenzen van 1967'', vertelt Yousef.

Hamas heeft zaterdag aangekondigd aan die verkiezingen te zullen deelnemen en de Palestijnse dialoog over een staakt-het-vuren wordt vandaag in Kairo hervat. De bijeenkomst wordt een van de belangrijkste in de geschiedenis van de Palestijnse beweging. Hassan Yousef had toestemming van Israël om naar Kairo te reizen, maar omdat andere leden van Hamas geen toestemming kregen is hij uit solidariteit thuis gebleven. In Kairo wordt Hamas daarom niet door leiders uit de Palestijnse gebieden, maar door de internationale leiding vertegenwoordigd.

In zijn kantoor aan de weg tussen Ramallah en Jeruzalem legt hij uit dat Hamas bereid is onder voorwaarden een akkoord voor onbepaalde tijd met president Abbas te sluiten. Hij zet de televisie wat zachter. Al-Jazira onderbrak de reportages uit Beiroet voor het nieuws dat premier Sharon in gesprek met Balkenende heeft gezegd dat een Palestijnse wapenstilstand, een hudna, niet genoeg is en dat Abbas moet beginnen met het opheffen van Hamas.

,,Onbestaanbaar. Dat zou tot chaos leiden, tot een groot conflict in het Palestijnse huis. Wij zijn een volksbeweging, wij worden iedere dag groter en sterker, wij zijn overal. Ik ben optimistisch over Kairo en wij zullen een hudna respecteren, maar die kan alleen volgehouden worden als er een eind komt aan de Israëlische bezetting en de gevangenen worden vrijgelaten. Maar er gebeurt nog erg weinig. En het weinige dat gebeurt, gaat heel langzaam'', zegt Yousef, die doelt op het Israëlische voornemen het leger morgen terug te trekken uit Jericho en volgende week uit Tulkarem en Qalqilya. ,,Wat wel snel gaat is de uitbreiding van de nederzettingen met 6500 huizen en de bouw van de muur. Oost-Jeruzalem zal met 200.000 Palestijnen nog dit jaar helemaal van de Westelijke Jordaanoever worden afgesloten.'' De regering-Sharon heeft daartoe zondag de finale opdracht goedgekeurd. Een tijdelijke bescherming tegen terreur, zegt de Israëlische regering. Landroof, zeggen de Palestijnen.

Daarom is het volgens Hassan Yousef nog veel te vroeg om ,,het gewapende verzet'' definitief te beëindigen. Daar komt bij dat Hamas daarover verdeeld is. De leiders in de diaspora willen dat de gewapende intifada met alle kracht wordt voorgezet, maar Yousef op de Westelijke Jordaanoever en dr Mahmoud Al-Zahar in de Gazastrook voelen de zware druk van de Israëliërs, de Amerikanen en de Europeanen. Bovendien is de laatste opiniepeilingen is de bevolking in meerderheid (71 procent) gekant tegen nieuwe zelfmoordaanslagen. De roep om rust, veiligheid, de vrijlating van gevangen vaders en broers en het bestrijden van corruptie is sinds de dood van Arafat alleen maar luider gaan klinken. Daar schuilt ook de verklaring voor de kracht van Hamas. Niet alleen het verzet tegen de Israëlische bezetting en het voortschrijdend religieus conservatisme zijn factoren, de aanhoudende kritiek van Hamas op de corrupte ministers van de oude Arafat hebben de organisatie populair gemaakt.

De vraag of Hamas deel gaat uit maken van de Palestijnse Autoriteit of in het parlement de oppositierol gaat vervullen, is volgens Yousef prematuur. ,,Het besluit om aan de verkiezingen deel te nemen is nog vers. We weten niet eens of we als partij of met onafhankelijke kandidaten de campagne ingaan.'' In die afweging speelt het risico dat kandidaten lopen op arrestatie of executie door het Israëlische leger een grote rol. En over het gewenste lidmaatschap van de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie wordt in Hamas een heftige discussie gevoerd. De PLO heeft eind jaren tachtig het bestaan van Israël erkend. Lidmaatschap van de PLO houdt in dat Hamas dat ook zal doen. Sommigen menen dat Hamas een legitieme politieke organisatie wil worden en daarom werkt aan ,,revolutionaire veranderingen'' in koers en standpunten over Israël en het vredesproces. Sheikh Hassan Yousef: ,,Zijn wij aan het veranderen? Misschien wel. Gaan wij Israël erkennen? Wie weet. Maar dat kan allemaal pas gebeuren als wij zien dat de Palestijnse staat er werkelijk gaat komen en de bezetting is beëindigd.'' De Nederlandse premier heeft een interessant gesprek gemist.