Crisis bij de zetmeelcoöperatie

De top van zetmeelconcern Avebe twist over een reorganisatie. Drie van de zeven bestuursleden zijn al vertrokken. De ondernemingsraad weet niet wat er speelt. ,,We worden maar niet bijgepraat.''

In drie maanden tijd zijn bij zetmeelconcern Avebe drie van de zeven bestuursleden opgestapt. Wat is er aan de hand bij het internationale bedrijf uit Veendam, dat zetmeel wint uit aardappelen en cassave en die grondstof vervolgens verkoopt aan bedrijven die onder meer voedsel, lijm en papier produceren.

De top zwijgt. De overgebleven vier bestuursleden zijn niet te spreken, laat woordvoerder Harry Jasken weten. Hij is degene die vragen beantwoordt. Volgens Jasken is het vertrek van drie bestuursleden toe te schrijven aan ,,onenigheid over reorganisaties''. De bestuurders zijn bij Avebe overigens een soort commissarissen, voor de operationele leiding is er een directie.

Vijf jaar geleden gooide Avebe, een coöperatie met meer dan vierduizend boerenleden, het roer om. Het bedrijf besloot volgens woordvoerder Jasken om de markt in Zuid-Amerika en Azië op te gaan, twee gebieden waar de bevolking en de vraag naar voedsel hard groeien. Daarnaast besloot het om niet alleen aardappelen als bron voor zetmeel te gaan gebruiken, maar ook cassave. En het wil de structuur van de organisatie omgooien. De huidige directie wordt daarbij een raad van bestuur – een operationele directie. Terwijl de bestaande raad van bestuur wordt samengevoegd met de raad van commissarissen, tot een nieuwe raad van commissarissen die alleen toezicht houdt.

In 2003 werd in Indonesië een fabriek gekocht voor de productie van zetmeel. In Brazilië en China ging Avebe joint ventures aan. Met de Chinese overheid sloot het een overeenkomst voor de teelt van aardappelen in de provincie Yunnan, in het zuidwesten van China. Verder verkocht Avebe de afgelopen twee jaar ook bedrijfsonderdelen – het had immers geld nodig voor investeringen. De farmaceutische activiteiten werden van de hand gedaan, net als de productie van synthetische lijmen en van biologisch afbreekbare plastics. Onlangs is besloten om de fabriek in Veendam te sluiten. Daardoor verdwijnen honderden banen.

Maar blijkbaar gaat het sommige bestuursleden niet snel genoeg. Afgelopen december stapten Daan van Doorn, topman van vleesconcern Sovion, en Bernard Bijvoet, oud-topman van het zuivelconcern Campina, op. ,,De reorganisatie verliep volgens hen te langzaam'', zegt Jasken. Dat bevestigt Albert Kuiper, voorzitter van de ondernemingsraad van Avebe. ,,De directie had volgens hen te weinig resultaat behaald. Tenminste, dat heb ik vernomen uit de media. Over de precieze reden zijn we zelf nooit op de hoogte gesteld. Wat vreemd is. Want doorgaans worden we goed geïnformeerd.''

Wellicht, zegt Kuiper, voelde de directie zich onder druk gezet door het opstappen van de twee bestuursleden en zijn er daarom nieuwe plannen gemaakt. Een van die plannen is het opstarten van een nieuwe fabriek in China, een investering van enkele miljoenen euro. De directie was het daarover eens met bestuursvoorzitter Eltjo Haselhoff. Maar die stuitte op tegenstand binnen de raad van bestuur.

Het bleek een breekpunt. Want Haselhoff is afgelopen vrijdag opgestapt, wegens het conflict om die fabriek in China. De overige vier bestuursleden wilden tot april wachten met de beslissing om te investeren. In die maand zou de nieuwe, samengevoegde raad van commissarissen er komen.

Kuiper weet niet waarom Haselhoff is opgestapt. ,,Ook daarvan zijn we als ondernemingsraad niet op de hoogte gesteld.'' Volgens hem wordt er al 25 jaar bij Avebe gereorganiseerd. De rode draad daarbij is internationalisering en schaalvergroting. In 1978 werkten er in Nederland nog 3.400 mensen bij het bedrijf, nu zijn dat er nog 1.400. Terwijl er onlangs is aangekondigd dat er nog eens ruim 400 banen moeten verdwijnen. ,,Dat is onbehapbaar'', zegt Kuiper. Hij kan zich niet voorstellen dat de reorganisatie volgens sommige bestuursleden te langzaam gaat.

,,Dit heeft een enorme impact op het bedrijf. Maar volgens mij zijn we er met die 400 banen niet eens.'' Kuiper zegt dat hij er niet van zou opkijken als de directie binnenkort weer een nieuw plan presenteert, waarbij weer honderden banen geschrapt moeten worden.