Zuivelconcerns onder druk

De twee grote Nederlandse zuivelcoöperaties hebben last van de prijzenoorlog in de Nederlandse supermarkten. Bij Friesland werden de vruchtensappen het meest geraakt, bij Campina de melk.

De aanhoudende prijzenslag in de supermarkten, de sterke euro en de stijgende melkprijzen spelen de Nederlandse zuivelconcerns Friesland Foods en Campina parten. Vooral in Nederland, waar ze beide eenderde van hun omzet behalen, staan de resultaten van hun A-merken onder druk door de stijgende populariteit van huismerken en de voortdurende concurrentiestrijd tussen de supermarktketens.

De omzet van Campina, dat vrijdag zijn jaarcijfers presenteerde, daalde in 2004 met 2,6 procent naar 3,56 miljard. Bij Campina Nederland was de omzetdaling zelfs 10 procent. Campina-topman Tiny Sanders noemde Nederland ,,het lelijke eendje van de Campina-klas''. A-merken als Campina en Mona vertoonden internationaal wel groei.

Ook bij concurrent Friesland Foods, dat donderdag met de jaarcijfers kwam, daalde de omzet afgelopen jaar met 3 procent tot 4,4 miljard euro. Door kostenbesparingen en lagere pensioenlasten wist Friesland Foods, het vroegere Friesland Coberco, de nettowinst toch met 70 procent te verhogen. Directievoorzitter Luc Dalhaus sprak van ,,een prima resultaat ondanks de lastige marktomstandigheden''. Friesland Foods, met merken als Appelsientje, Frico en Friesche Vlag, zag in de Nederlandse markt de omzet dalen van 1,54 miljard in 2003 naar 1,43 miljard euro in 2004. Nederland zorgde vorig jaar voor 32 procent van de totale omzet.

Friesland Foods zegt dat de prijzenoorlog en de opkomst van huismerken vooral de divisie vruchtensappen raakte. Volgens Johan Priem, verantwoordelijk voor Europa, loopt de omzetdaling van sommige sappen op tot 10 procent. Topman Dalhaus geeft aan niet klakkeloos op de eisen van de Nederlandse supermarktketens in te gaan: ,,We gaan niet zomaar met onze prijzen omlaag. Daar moet van de kant van de supermarkten iets tegenover staan. Dat kan ertoe leiden dat onze producten tijdelijk uit de schappen verdwijnen, wat volumeverlies oplevert. Gelukkig hebben we sterke merken, dus ze komen ook weer terug.''

Bij Campina voelen ze de prijzenslag vooral bij melk. De prijzen van melk zijn door de supermarktoorlog sterk gedaald. ,,De retailers zijn met een aantal producten zo hard aan het stunten dat er geen geld meer op wordt verdiend'', zegt Sanders. Hij vindt het niet logisch dat leveranciers meebetalen aan de dalende prijzen. ,,De situatie in Nederland is aan het doorslaan'', aldus Sanders, die stelt dat de prijzenslag structureel is geworden.

In december vorig jaar kregen de zuivelconcerns, net als andere fabrikanten, het verzoek van Albert Heijn om de prijzen te verlagen in het belang van de prijzenoorlog. De zuivelcoöperaties besloten dat te negeren. Friesland Foods verhoogde de prijs van Frico-kaas in december met gemiddeld 5 procent ,,Daar was door de grote vraag en het kleine aanbod nog ruimte voor'', verklaart Dalhaus. Campina, al jarenlang wat omzet betreft het grootste merk in de Nederlandse supermarkten, verhoogde ook in december de prijzen van melk, vla, yoghurt en kwark.

Beide concerns zoeken naarstig naar mogelijkheden om de kosten te verlagen. Friesland Foods werkt aan ingrijpende herstructureringen, onder meer bij de logistiek en verpakkingsbedrijven. Bij Campina worden zeker banen geschrapt. Het concern wil niet zeggen hoeveel arbeidsplaatsen in het geding zijn, maar geeft aan dat het gaat om ,,meer dan een Volkswagenbusje vol'' werknemers.