Klinisch politiek marketingproduct

Een ,,technologische schoktherapie''. Dat is wat José Sócrates, de nieuwe premier van Portugal, zijn land wil laten ondergaan om het weer op te stoten in de vaart der volkeren. ,,Mijn eerste maatregel zal zijn dat ik duizend werkloze jongeren met hoger technisch of managersdiploma aan het werk zal helpen in het midden- en kleinbedrijf'', zo zei hij tijdens de verkiezingscampagne in de havenstad Sétubal in een gesprek met deze krant.

Schoktherapie zou even goed kunnen slaan op de verkiezingen van 20 februari die Sócrates glansrijk won. Menig Portugees vond hem in de verkiezingsstrijd weliswaar onberispelijk, maar niet tot de verbeelding sprekend: eerder een klinisch product van politieke marketing dan een bevlogen politicus. Toch wist Sócrates, vijf maanden nadat hij partijleider werd, met zijn kalme optredens en fotogenieke voorkomen de absolute meerderheid te behalen.

Met Sócrates stevig in het zadel hoopt Portugal de diepste politieke vertrouwenscrisis af te sluiten waar het land sinds de invoering van de democratie in is verwikkeld. Ofschoon Sócrates, die zaterdag zijn kabinet presenteerde, tussen 1995 tot 2001 minister van Milieu en Sportzaken was, weet Portugal betrekkelijk weinig van zijn nieuwe premier. Getrouwd, gescheiden en twee kinderen. Zoon van een vader die lokaal actief was in de conservatieve PSD en een moeder die Jehova's getuige is en dus niet op hem mag stemmen.

Modern en liberaal-links, zo wilden de campagneleiders hem neerzetten. Een vernieuwer, die zijn partij naar het midden wil trekken en het vertrouwen in economie en overheid wil herstellen. De vraag is hoe. Want met de overschrijding van de Europese norm voor het begrotingstekort dreigt Portugal in een uitzichtloze bezuinigingsspiraal te raken. Sócrates is voor een flexibele toepassing van het monetaire korset. ,,De economische groei en sociale ontwikkeling mogen niet tot elke prijs ondergeschikt zijn aan de overheidsfinanciën.'' Investeringen in onderwijs, technologische ontwikkeling, werkgelegenheid en armoedebestrijding zijn volgens hem bittere noodzaak. ,,Volgens de statistieken hebben we driemaal zoveel ouderen onder de armoedegrens dan gemiddeld in Europa. In vier jaar moeten hier 300.000 ouderen uit gehaald zijn.''

Sceptici menen dat Sócrates zijn absolute meerderheid hard nodig heeft om impopulaire maatregelen te nemen die zijn voorgangers niet namen.