`Ik hoor alleen maar die brom, die vreselijke brom'

De bewoners van de huizen rondom de Polderbaan op Schiphol liggen tijdens het starten van vliegtuigen te trillen in bed. ,,Ik word gek van het grondlawaai.''

In de huiskamer van Theo Backx dringt zich halverwege het gesprek een gerommel op, als van een lichte aardbeving. ,,Dit begint 'smorgens om kwart voor vijf'', zegt Backx, inwoner van de villawijk Vrijschot en voorzitter van de bewonersvereniging Hoofddorp-Noord. ,,De ramen trillen, het serviesgoed rammelt in de kast'', zegt Frans Rientjes, secretaris van de bewonersvereniging.

Het ,,grondlawaai'' is afkomstig van vliegtuigen, die tijdens de start vanaf de Polderbaan op Schiphol een seconde of twintig de motoren op vol vermogen laten draaien om vaart te kunnen maken. ,,Met de ingebruikname van de vijfde baan is gebleken dat dit grondlawaai, en in mindere mate kerosine-stankoverlast, onverwacht tot ernstige overlast heeft geleid'', schrijven de omwonenden. Het aantal klachten over grondlawaai is explosief gestegen.

De wijk Vrijschot, onder meer bewoond door piloten, werd ruim tien jaar geleden aangelegd. De woningen liggen buiten de gevarenzone, in het zogenoemde buitengebied van Schiphol waar op papier niemand veel last van herrie zou moeten hebben. Backx is ,,teleurgesteld'' dat er bij de bouw van zijn huis niet is gewaarschuwd. Niemand kwam destijds op het idee omdat er sprake is van ,,een nieuw fenomeen'', aldus de woordvoerder van de gemeente Haarlemmermeer, waar Hoofddorp deel van uitmaakt. ,,Dat de Polderbaan zou komen was toen bekend. Maar we mochten daar bouwen. Het gebied lag buiten de geluidscontour van de Polderbaan'' De bewoners zijn ook nooit in aanmerking gekomen voor isolatie. Dat zou ook niet helpen, zeggen ze, want de ondergrondse trillingen met een zeer lage frequentie ,,gaan dwars door muren heen en dragen vele kilometers ver''.

De gemeente Haarlemmermeer heeft zich inmiddels vierkant achter de bewoners gesteld. In totaal ervaren ongeveer 35.000 bewoners hinder van het grondlawaai. Schiphol laat weten dat de overlast individueel bepaald is. ,,Sommige mensen slapen er doorheen, anderen gaan erop letten en schrikken wakker.'' Hoofddorp heeft de pech, aldus de luchthaven, dat het dicht bij een start- en landingsbaan ligt, die bovendien vaak wordt gebruikt, ook in de vroege ochtend. ,,Vooral 's zomers vertrekken vanaf vijf uur 's ochtends de charters naar de zon.''

De bewonersvereniging krijgt soms hartenkreten toegestuurd. Zoals deze mail: ,,Vandaag kan ik er niet meer tegen. Ik word gek van het grondlawaai. Het is nooit meer stil in mijn hoofd. Als ik buiten ben, kan ik het geluid wel verdragen. Dan hoor ik de vliegtuigen. Nu ik meer binnen ben, hoor ik geen vliegtuigen maar alleen die brom, die vreselijke brom.''

Een nieuw fenomeen is grondlawaai ,,zeker niet'', zegt KLM-vlieger Benno Baksteen, voorzitter van het Platform Nederlandse Luchtvaart. ,,Er is altijd grondlawaai geweest. Vooraf berekent de computer hoe groot het vermogen moet zijn om het toestel van de grond te krijgen. Op die power setting ga je als piloot zitten, en meestal op nog minder om de motoren te sparen. Dat ze er in Hoofddorp last van hebben, komt waarschijnlijk doordat het een vrij open ruimte is. Schiphol ligt nu eenmaal in de weilanden.''

De bewoners zijn nu anderhalf jaar bezig het grondlawaai ,,op de agenda'' te krijgen. Met wisselend succes. ,,Startgeluid wordt weggedefinieerd'', zegt bewoner Backx. ,,Je vecht als burger tegen zoveel krachten dat je er niet uitkomt.'' Het ministerie van Verkeer en Waterstaat geeft niet thuis op het verzoek om in de wet een definitie voor grondlawaai op te nemen. De reactie op de overlast door de Polderbaan is weliswaar ,,begrijpelijk'', schreef minister Karla Peijs twee maanden geleden in een brief aan de Tweede Kamer. Maar de bijdrage van grondlawaai aan de totale geluidsbelasting is ,,uiterst marginaal'' tot ,,zelfs verwaarloosbaar'' en zo'n wettelijke definitie ,,acht ik dan ook niet nodig''.

Een commissie van geluidsdeskundigen onder voorzitterschap van voormalig CDA-senator Huib Eversdijk rekent grondlawaai niet tot haar taak. En de CROS, de Commissie Regionaal Overleg Schiphol, ,,beantwoordt onze brieven niet eens'', aldus de bewoners.

Daar staat tegenover dat de luchthaven Schiphol de problematiek ,,kent'' en een onderzoek betaalt naar de oorzaken van het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR) in samenwerking met het Amerikaanse bureau Wyle. De resultaten daarvan worden over enkele weken verwacht. Backx: ,,Grondlawaai is een vorm van burengerucht. Schiphol moet z'n verantwoordelijkheid nemen. Dat kan voor een onderneming goed uitpakken. Ik noem Shell, dat werd aangevallen vanwege het afzinken van de Brent Spar maar nu bekendstaat als een milieubewust bedrijf.'' Vorige week bezocht ook staatssecretaris Pieter van Geel (VROM) de wijk. Hij was volgens zijn woordvoerder ,,onder de indruk'' van de kracht van de trillingen. ,,Het bezoek maakte duidelijk dat oordopjes niet veel helpen als je uit je bed wordt getrild.''

Grondlawaai moet, als het aan de omwonenden ligt, ,,zo dicht mogelijk bij de bron worden bestreden''. Bijvoorbeeld met een hoge geluidswal zoals bij autosnelwegen. Bewoner Rientjes: ,,Bij de A5 is een geluidswal geplaatst, bij de Polderbaan niet!'' Of er een wal moet komen, is voor Schiphol geen uitgemaakte zaak. ,,Daarmee verhelp je nog niet de trillingen.''

De bewonersvereniging heeft al tekeningen liggen van een kilometerslang scherm, bekleed met een aarden wal en bomen, die de baan afschermt van de woningen in Hoofddorp en Vijfhuizen. Backx: ,,Wij willen Schiphol of de Polderbaan niet weg hebben. Wij zeggen tegen onze bewoners: ga ervan uit dat je dit geluid altijd blijft horen. Maar als de pieken van honderd decibel worden verlaagd tot zeventig decibel, dan valt er in elk geval beter mee te leven.'' Wie scherm en wal moet betalen, blijft echter onduidelijk.