Een marechaussee moet vooral bukken

Marechaussees gaan mee op buitenlandse militaire missies als `agenten' van de eigen troepen. Maar blijken niet altijd goed voorbereid op militaire taken. Hun rol staat ter discussie.

De Koninklijke Marechaussee (KMar) is de militaire politie van Nederland. Maar zijn marechaussees daarmee politieagent, of zijn ze vooral militair?

Afgelopen zaterdag voorzag een voormalige politiechef deze discussie van een nieuw accent. Minze Atte Beuving, voormalig chef van het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD), werd in 2003 naar Defensie gehaald als nieuwe bevelhebber van de KMar. Afgelopen zaterdag zei hij in het Algemeen Dagblad: marechaussees moeten voor gevaarlijke missies in het buitenland hun militaire vaardigheden nodig eens opfrissen. Tijdens een werkbezoek in Irak bleek Beuving dat de marechaussees ,,al jaren niet niet meer getraind zijn als militairen'' De mannen van Beuving, waren ,,vaak onzeker en bang voor hun veiligheid'', aldus de bevelhebber. ,,Ik vond het raar dat ik, afkomstig van de politie, dat moest veranderen.''

Beuving bezocht zijn mannen kort na het sneuvelen van landmachtsergeant Dave Steensma in mei van het vorige jaar. Enkele maanden later viel er een tweede Nederlandse dode in Irak: wachtmeester der marechaussee Jeroen Severs. Geen wonder dus dat de opmerkingen van de bevelhebber voor politieke opwinding zorgden. VVD-parlementariër Hans van Baalen diende Kamervragen in. De militaire vakbond ACOM reageerde ontstemd.

Vakbondsman Han Busker van de marechausseevereniging is ook niet blij, maar om een andere reden. Het beeld van ongetrainde marechaussees is ,,flauwekul'', vindt hij. ,,Er zijn marechaussees die in Cambodja en Eritrea zijn geweest. Die gaan bij wijze van spreken straks met twee vingers in hun neus naar Afghanistan.''

Toch lijken de opmerkingen van Beuving niet zomaar uit de lucht komen vallen. Volgens Jean Debie, voorzitter van de militaire vakbond VBM/NOV, is het voorgekomen dat marechaussees zonder enige voorbereiding naar Irak zijn gestuurd. ,,De uitgezonden mensen worden zo uit de verschillende marechaussee-districten weggetrokken. Voor sommigen is het volgen van de zogeheten `missiegerichte opleiding' er bij ingeschoten''.

Ook Han Busker, van de marechausseevereniging bevestigt dat de opleiding in Irak soms incompleet was. ,,Het is voorgekomen dat mensen bepaalde elementen van de opleiding niet hadden gehad.'' Die delen van de opleiding – zoals het omgaan met het Diemaco-geweer – werden dan in Irak zelf verzorgd, aldus Busker. ,,Daarvóór werden ze niet ingezet''.Een mareachaussee, zo zegt Busker, is nu eenmaal geen gevechtsoldaat. Marechaussees gaan mee op missie als `politie-agent' van de militairen. Zo waren het functionarissen van de KMar die onderzoek deden naar het dodelijke schietincident in Irak waar sergeant-majoor Erik O. bij betrokken was. Daarbij kunnen ze wel degelijk in gevaarlijke situaties belanden. Het team van Jeroen Severs liep in een hinderlaag nadat het terugkeerde van een dergelijk onderzoek. ,,De marechaussee is militaire politie'', zegt Jean Debie. ,,Dus moeten ze ook kunnen opereren in een `hostile environment'.''

De marechaussees in Irak hadden nog een taak: het opleiden van Iraakse politie-agenten. Daarvoor opereerden ze vaak buiten de veilige basis, zonder begeleiding van gevechtseenheden, zegt Busker. Volgens hem schoot de opleiding vooral voor deze groep tekort. Dergelijke `extra' taken zullen in de toekomst zeker vaker voorkomen. Zo wordt het Nederlandse `Provincial Reconstruction Team' (PRT) in het Afghaanse Baghlan bemand door militairen van de luchtmacht. Jean Debie maakt zich dan ook niet alleen zorgen om personeel van de Koninklijke Marechaussee. ,,Ik vond en vind nog steeds de basisvaardigheden van sommige militairen tekort schieten.''

Inmiddels is er ,,meer aandacht'' voor de `missiegerichte' opleiding van marechaussees, zo zegt Han Busker. De laatste twee lichtingen marechaussees in Irak volgden bepaalde gedeelten van het `opwerkprogramma' van de landmacht. En in 2006, zo wil Beuving, komt er een permanente `pool' van 250 speciaal getrainde marechaussees voor inzet in het buitenland. De marechausseevereniging is daar al langer voorstander van, zegt Busker. ,,Als het maar gaat om training die nuttig is voor de specifieke taak van onze mensen. Want op het slagveld moet een marechaussee vooral bukken.''