De WOZ-wervelwind

Eigenhuisbezitters kunnen de afgelopen weken geconfronteerd zijn met een aanstaande stijging van hun woonlasten die in sommige gevallen wel vijftig procent bedraagt. Immers, de nieuwe `WOZ-beschikking' van de gemeenten is binnengekomen, een afkorting die staat voor wet Waardering Onroerende Zaken. Als een wervelwind trekt de WOZ over Nederland, hier en daar verwarring, woede en veel onduidelijkheid met zich meebrengend. De WOZ-waarde is de prijs die de huiseigenaar bij verkoop voor zijn pand zou krijgen, in de staat waarop het per 1 januari 2005 verkeerde. De waarde vormt de basis voor het vaststellen van de hoogte van een aantal belastingtarieven, zoals de onroerendezaakbelasting, de inkomstenbelasting en de waterschapsheffing. Voor menig belastingbetaler met een eigen woning heeft de aangename stijging van de huizenprijzen als onaangenaam gevolg gehad dat de nieuwe WOZ-waarde aanzienlijk hoger ligt. Niet iedereen neemt dit voor lief, getuige de burgeracties tegen de WOZ, het levendige debat hierover op het internet en de vele bezwaren en protesten.

In de Tweede Kamer is wel eens gepleit voor afschaffing van de WOZ. Maar dat zou het probleem verplaatsen. De wet Waardering Onroerende Zaken is een belangrijke inkomstenbron voor gemeenten. Zou die wegvallen, dan leert de praktijk dat elders compensatie wordt gezocht. De rompslomp die dat met zich meebrengt is ongewenst. Het verdient aanbeveling te kijken naar hoe de WOZ werkt en of die werkwijze kan worden verbeterd.

De ergernissen over de WOZ komen niet uit de lucht vallen. Uit een verslag zaterdag in deze krant blijkt hoe willekeurig de WOZ-taxatie kan zijn. In Nieuwegein en Amsterdam hebben groepen huiseigenaren bezwaar aangetekend omdat de taxaties steevast hoger uitvallen dan de gerealiseerde verkoopprijzen. Ook werden panden die midden in een rij staan voor dezelfde waarde getaxeerd als hoekwoningen met meer grond. Reclameren helpt en kan de lasten soms aanzienlijk terugbrengen. Maar omdat veel mensen dat niet doen of de termijn laten verlopen van het indienen van een bezwaarschrift, ligt voor hen de nieuwe WOZ-waarde in beginsel vanaf nu voor twee jaar vast.

De laatste taxatieronde van de WOZ, vier jaar geleden, leverde ook onrust op. In de tussentijd is onder andere door toedoen van de Waarderingskamer, die het vertrouwen moet bevorderen in een adequate uitvoering van de wet-WOZ, het nodige verbeterd. Maar gebleven zijn de omstreden taxatiemethode en de ondoorzichtigheid en oncontroleerbaarheid hiervan. De voorbeelden en uitwassen liggen voor het oprapen. Het blijft bovendien treurig dat een zo belangrijke wet en de bijbehorende waarderingsgrondslagen alleen door reclamatie kunnen worden aangepakt. De onrechtvaardigheid hiervan vergroot het ongenoegen over de WOZ. Brede acceptatie zal er pas zijn als de taxatiemethodiek verandert. Die dient zorgvuldiger, objectiever en doorzichtiger te zijn. Slordigheid en willekeur kenmerken nog te veel WOZ-beschikkingen, een kwestie die de politiek zich kan aantrekken. Uitvoering van de wet Waardering Onroerende Zaken kan aantoonbaar beter.