`De mensen denken nu al dat ik de baas ben'

Burgemeester Tjerk Bruinsma van Vlaardingen is benoemd, maar ook gekozen door de bevolking. ,,Ze houden je wel aan je beloften.''

Vlaardingen was samen met het Brabantse Best in 2002 de eerste gemeente in Nederland die tegelijk met de raad een burgemeester koos. Per raadplegend referendum. Formeel werd Tjerk Bruinsma (PvdA) daarna gewoon net als alle andere burgemeesters door de kroon benoemd.

Maar de voormalige wethouder van Groningen voerde voor het referendum wel campagne onder de bevolking en wordt nu, drie jaar later, door inwoners aangesproken op dingen die hij toen gezegd heeft.

Bruinsma: ,,Mensen vragen een burgemeester om problemen op te lossen. En omdat ik gekozen ben, hebben zij het idee dat ik er meer aan kan doen. Benoemde burgemeesters worden niet aangesproken op straat.''

En, zijn ze tevreden met hun gekozen burgemeester?

,,Nou, dat valt dan nog al eens tegen. Ze zeggen dan: u heeft dat en dat beloofd en dat is nog steeds niet geregeld. En dan zeg ik dat eigenlijk niet ik daarover ga, maar de wethouder. Maar ja, het is wel in de campagne aan de orde geweest. Mensen zijn niet gek, ze houden je aan je uitspraken.''

U wekte te veel verwachtingen?

,,Je wekt te veel verwachtingen. Mijn tegenkandidaat en ik waren daarvoor gewaarschuwd, wij zeiden vaak: als ik wethouder zou zijn, zou ik dat en dat doen. Maar naarmate de campagne vordert, zeggen mensen: zeg nou gewoon even wat je vindt. Je houdt het niet vol, je moet zeggen hoe je het wilt aanpakken.''

Willen burgers graag een burgemeester met macht?

,,De burgers denken nu al dat de burgemeester gewoon de baas is. Maar dat verhoudt zich niet tot zijn formele positie in college en raad. De burger wil invloed kunnen uitoefenen op de burgemeester zoals hij die ziet. En de positie van de burgemeester moet ook op dat beeld worden afgestemd.''

Krijgt hij in de kabinetsplannen voldoende bevoegdheden?

,,Het komt een heel eind in de richting. Je wordt een soort formateur, je krijgt rechtstreeks te maken met de opzet van het collegeprogramma. En je mag de wethouders voordragen, ook een vergaande bevoegdheid. Alleen als we minder bevoegdheden krijgen over openbare orde en politie, doe ik niet meer mee.''

Uw partij wil een minder sterke, door de raad gekozen burgemeester.

,,De PvdA is in dit opzicht echt een bestuurderspartij. Ik denk dat het niet meer van deze tijd is geen direct gekozen burgemeester te willen. En ik merk dat er ook grote voordelen aan zitten dat je verantwoording aflegt aan de burgers. Als ik in maart 2006 weer aan de bak moet, ben ik afhankelijk van de resultaten die de wethouders en ik met elkaar boeken. Dat geeft een heel bijzondere spanning. Je vecht voor je baan. Nu moet je het wel heel bont maken wil je worden weggestuurd. Straks moet je het verdraaid goed doen wil je het van je tegenkandidaten winnen.''

Er komen door verkiezingen dus betere burgemeesters?

,,In elk geval burgemeesters die zeer gericht zijn op oplossingen. Burgers hebben ontzettend de balen van politici die de problemen niet oplossen.''

Willen burgemeesters van nu zo'n politieke rol krijgen?

,,Als ik in een zaal met burgemeesters rondkijk en ik probeer me voor te stellen hoe zij campagne gaan voeren, dan realiseer ik me dat dit niet gaat lukken. De meesten willen dat ook niet. Het wordt een heel ander soort burgemeester.''

Burgemeester met veel geld voor een flitsende campagne bijvoorbeeld?

,,Dat is iets waarover nog niet genoeg is nagedacht. Bij de kleine inhoudelijke verschillen kan de steun voor een kandidaat van bijvoorbeeld belangengroepen of bedrijven best eens van groot belang zijn. Hoe ga je daar goed mee om? Ik zou zeggen: campagne voer je alleen met publiek geld. Maar dat is niet het voorstel van De Graaf. Anderen mogen van hem ook meefinancieren, je mag ook wat eigen geld meenemen.''

Is het erg als de gekozen burgemeester later komt dan in 2006?

,,Ik zou het niet zo gek vinden als gemeenteraden zelf mogen kiezen of ze meedoen in 2006. Dan krijg je echt niet alleen verkiezingen in de vier grote steden, ik denk dat dan wel zo'n honderd gemeenten meedoen. En vier jaar later komen ook de gemeenten die denken nu nog niet klaar te zijn of die zo tevreden zijn met de burgemeester dat ze niet het risico willen nemen hem te verliezen. Maar als de raad van Vlaardingen dat besluit, zou ik dat betreuren.''