Wat ligt er op het nachtkastje van veellezer Wim Sanders?

De winnaar van de `De Avond van het Boek'-quiz vertelt aan Ellen de Bruin welke elf boeken hij aan het lezen is

,,Wat ik op dit moment lees? Het is een hele stapel, hoor.'' Wim Sanders uit Sellingen, Zuidoost-Groningen, pakt ze er even allemaal bij. ,,Lolita lezen in Teheran van Azar Nafisi, Joe Speedboat van Tommy Wieringa, Dagboek 1974 van Jan Wolkers, Charmed Circle van James Mellow, dat is een al wat ouder boek, El Negro en ik van Frank Westerman, Ik heb je nog veel te melden, dat is die briefwisseling tussen Jean-Paul Franssens en A.F.Th. van der Heijden, Gevoel van Arie Storm, W of De jeugdherinnering van Georges Perec, Ik heb de koning van Engeland bediend van Bohumil Hrabal, De zonen van het uitzicht van M. Februari, en – nog eentje – La Traversée du livre van Jean Jacques Pauvert.''

Ja, al die boeken liggen dus op zijn nachtkastje, maar wat is hij nu echt actief aan het lezen? ,,Eh... Joe Speedboat, een verrassing vind ik dat, heel knap. En het dagboek van Wolkers, en El Negro en ik, en Gevoel van Arie Storm. O ja, en Lolita in Teheran natuurlijk.''

Maandag werd lezer Sanders winnaar van de literaire quiz in het televisieprogramma De Avond van het Boek. Hij wist meer van literatuur dan schrijfster Manon Uphoff. Sanders leest altijd verschillende boeken tegelijk, vertelt hij: ,,Ik lees nu bijvoorbeeld steeds een stukje Wolkers voor ik ga slapen, en dan heb ik daarvoor in Lolita of één van die andere boeken gelezen.'' En overdag ben je ook aan het lezen, roept zijn vrouw op de achtergrond. ,,Ja, dat klopt'', lacht hij. ,,Ik heb een internetantiquariaat en ik vertaal, uit het Engels en uit het Frans, dus voor mijn werk moet ik ook lezen. Maar dat is een heel ander soort teksten, de teksten die ik vertaal; dat zijn feitenboekjes, over dieren bijvoorbeeld.''

's Avonds leest hij het liefst fictie. Of iets autobiografisch. ,,Het dagboek van Wolkers is natuurlijk niet echt fictie. Hoewel, hij komt wel héél viriel over. Als je leest dat hij elke ochtend eerst even gaat neuken en dan aan het werk, denk je wel: hoe houdt hij dat vol? Hij was toen toch al vijftig.''

Vooralsnog krijgt Sanders `geen rode oortjes' van Wolkers' dagboek. ,,Het roept vooral een tijd terug, het is wel ontspannend.'' Lolita lezen in Teheran roept heftiger emoties op: ,,Daar word ik soms echt een beetje bozig van, dan moet ik het even laten liggen voor iets anders. Dat er landen zijn waar mensen zo onderdrukt worden, die hun leven niet kunnen leiden zoals ze dat willen.''

Het gaat over een vrouw in Teheran die ontslagen is als hoogleraar en dan een leesclubje voor vrouwen begint, vertelt hij. ,,Die vrouwen komen bij haar thuis, doen hun sluiers af en gaan boeken lezen die eigenlijk overal verboden zijn. Daardoor leren ze in feite hoe ze zich in zo'n land staande kunnen houden. Mensen denken vaak dat verhaaltjes lezen iets is dat je tot je twintigste leuk kunt doen, maar dit boek laat echt zien hoe belangrijk fictie is.'' De vrouwen leren bijvoorbeeld door het lezen van Nabokovs Lolita hoe propaganda kan werken, zegt Sanders: ,,Humbert Humbert, die het verhaal vertelt, lijkt op het eerste gezicht een fantastische man, maar als je het goed leest, als je erdoorheen kijkt, is de dertienjarige Lolita natuurlijk zijn slachtoffer.''

Sanders leest al zijn boeken uit, zegt hij; die hele stapel naast zijn bed komt aan de orde. Maar niet alles wat hij koopt leest hij meteen. ,,Sommige boeken zijn voor later. Die koop ik omdat ik denk: ik kom er nu niet aan toe, maar over tien jaar is het er niet meer. Finnegans Wake bijvoorbeeld, in de vertaling van Bindervoets en Henkes, dat wil ik graag lezen, maar daar ga ik in een vakantie maar eens uitgebreid voor zitten.''

In 2006 zal hij zijn vakantie wel moeten besteden aan het lezen van de boeken voor de AKO-literatuurprijs, want het jurylidmaatschap daarvan was de hoofdprijs in De Avond van het Boek. Sanders kreeg ook een glazen beeld van Jan Wolkers, getiteld `Een berg van licht', naar het boek van Louis Couperus. Een prachtig kunstwerk, vindt hij. ,,Ik deed eigenlijk voor de lol mee, maar toen ik dit beeld zag, dacht ik: dat wil ik wel graag winnen. Het staat nu bij het raam, zodat het zoveel mogelijk licht vangt, maar we zijn nog niet helemaal tevreden. Het moet ruimer staan en toch veilig – Wolkers was blij dat we geen kinderen hebben.'' De schrijver gaf ook schoonmaakinstructies bij zijn kunstwerk, vertelt Sanders: ,,Het mag niet met Vim en al helemaal niet met een schuursponsje, de werkster mag er niet aankomen en de glazenwasser ook niet. Mijn vrouw moet het doen.''