Rivka en Srulik bellen mobiel én kosher

Voor de godvrezende, ultra-orthodoxe haredim in Israël valt het niet mee in de moderne wereld kinderen op te voeden volgens de halacha, het stelsel van religieuze leefregels. De rabbijnen van de verschillende sekten, zoals de Lubavitcher en de Litouwers, hebben het gebruik van tv en het onzedelijke internet door kinderen, jongeren en vrouwen ten strengste verboden.

Maar wat te doen met het mobiele telefoontje, waar ook de grote, kinderrijke gezinnen met hun eigen coördinatieproblemen niet meer buiten kunnen? De eerste modellen leverden nauwelijks halachische problemen op, want ze waren qua mogelijkheden te vergelijken met de gewone telefoon. Maar met de komst van multi-functionele is de weg naar de poel des verderfs, het internet, naar verboden video's en verleidelijke SMS-boodschappen geopend. De nieuwste Nokia of Samsung waren voor de haredim problematische, niet-koshere waar.

Maar de Israëlische onderneming MIRS heeft met rabbinale zegen een uitweg bedacht: deze week werden de eerste koshere mobiele telefoon geïntroduceerd. Het apparaatje wordt verkocht met een groot, rond stempel van goedkeuring van een rabbinaal comité. Het is in feite een mobieltje waarvan de internetfuncties zijn geblokkeerd en de video- en mailfuncties zijn `voorgeprogrammeerd'. Niet-halachische `inhoud' is ontoegankelijk gemaakt.

Het is niet de enige koshere productvernieuwing waar de haredim deze week op werden gefêteerd. Tijdens de conferentie `Haredim in Israël 2005. Tussen Conservatisme en Innovatie, Marketing en Adverteren' in het hedonistische Tel Aviv werd ook de koshere lipstick geïntroduceerd. Die lipstick – in drie gedekte kleuren – blijft 24 uur zitten, zodat vrouwen daarvan op de sabbat van vrijdagmiddag tot zonsondergang op zaterdagavond kunnen profiteren. Voor de kinderen zijn de koshere equivalenten van de poppen Barbie en Ken te koop. Zij heten Rivka en Srulik, zijn keurig gekleed in een jurk tot aan de enkels en hebben bedekte hoofden. Rivka beschikt in tegenstelling tot de pronte Barbie slechts over een vermoeden van een boezem. Wie op de poppen drukt, krijgt het lied `De verlossende engel' te horen.

Op de conferentie stelde rabbijn Haim Walder vast dat de markt voor koshere producten een groeimarkt is, en dat halachisch zakendoen perfect mogelijk is. Een haredische familie zal nooit een televisie kopen met de bedoeling aansluiting te zoeken bij de publieke en commerciële netten. Maar een televisie in combinatie met een DVD is toegestaan. ,,Dat is het ultra-orthodoxe alternatief voor de tv met kabelaansluiting. 63 procent van de zeer gelovigen bekijkt DVD's'', zegt Shuki Rosenstein van Visual Media, wiens bedrijf sinds 2001 groeit met gemiddeld 30 procent per jaar dankzij de verkoop (180.000 per jaar) van stichtelijke, familie- en religiegeoriënteerde DVD's, een soort EO-programma op schijfjes.

Voor de rabbijnen als de eminente Litouwer autoriteit Yosef Shalom Elyaskiv Jeruzalem is daarmee de strijd tegen de moderniteit nog lang niet gestreden. Het massaal schenden van de sabbat, de heilige zaterdag, door miljoenen Israëliërs beschouwt hij als een enorme dwaling. De rabbijn heeft zijn zegen gegeven aan een nationale campagne tegen winkeliers die hun nering op `shabbes' open doen. Volgens hem gaat het om een van de joodse kernwaarden. ,,Als we het daar al niet over eens zijn, dan zie ik geen reden voor het bestaan van de joodse staat Israël'', scherpte de rabbijn de inzet van de campagne aan.

De campagne wordt geleid door de 80-jarige rabbijn Raphael Halpern, een voormalige worstelaar, body-builder en karate-vechter die een winkeltje in brillen heeft uitgebouwd tot Optica Halpern, een miljoenenonderneming. Halpern heeft al twee grote winkelketens zo gek gekregen hun zaken op zaterdag te sluiten Bij winkels op sabbat wel geopend zijn, wordt regelmatig geprotesteerd. Tot ergernis van de seculiere joden die zeer gehecht zijn aan hun toch al korte weekend en enorm kunnen kankeren over `de zwartjassen'. Halpern (,,God gaf mij geld om goede, joodse dingen te doen'') en andere zakenlieden willen de campagne voor sabbat verbreden. Zij bereiden met de Leumi Bank de introductie voor van de koshere creditcard die alleen maar gebruikt kan worden in winkels die de sabbat respecteren. Gebruikers van de kaart moeten volgens Halpern fikse kortingen krijgen.