`Gezinsvoogden worden nog onzekerder'

De onrust onder gezinsvoogden is groot nu justitie onderzoekt of een collega vervolgd moet worden. ,,Justitie schiet gezinsvoogden een pijl in de nek.''

`Het lijkt wel alsof een hulpverlener de driejarige Savanna heeft gedood.' En: `Gezinsvoogden worden vogelvrij als justitie ons zo op de vingers gaat kijken.' Op de website van de belangenvereniging voor Medewerkers in de Jeugdbescherming (BMJ) strijden woede en verontwaardiging om voorrang.

Gezinsvoogden voelen zich onveilig, zegt voorzitter Ton Moolenaar, nu het openbaar ministerie een gerechtelijk vooronderzoek is begonnen naar de gezinsvoogd die verantwoordelijk was voor de driejarige Savanna uit Alphen aan de Rijn. De vereniging telt ongeveer vijfhonderd leden. In Nederland zijn ongeveer 1.200 gezinsvoogden.

Savanna werd in september dood in de kofferbak van een auto gevonden. Zij was gestikt in een washandje of sok. Haar moeder en stiefvader werden gearresteerd. De peuter werd zeer ernstig mishandeld, terwijl het gezin onder begeleiding stond van het Bureau Jeugdzorg Noord-Holland.

Donderdag oordeelde de Inspectie voor de Jeugdzorg dat de gezinsvoogd en haar werkgever, het Bureau Jeugdzorg Noord-Holland, ,,onbegrijpelijke'' fouten hebben gemaakt. De gezinsvoogd en haar teamleider zijn op non-actief gesteld en justitie onderzoekt of de gezinsvoogd vervolgd moet worden voor dood door schuld.

Moolenaar: ,,Als een collega wordt afgeschilderd als een criminele figuur, schiet justitie gezinsvoogden een pijl in de nek. Dan wordt het voor ons nog moeilijker het werk goed te doen.''

Wat zit gezinsvoogden dwars?

Moolenaar: ,,We worden afgeschilderd als een stelletje laagopgeleide pennenlikkers die het belang van ouders altijd laten prevaleren boven dat van het kind. Dat is niet zo. Bijna alle gezinsvoogden hebben een hbo-opleiding afgerond en zijn met hart en ziel gezinsvoogd waarbij het belang van het kind voorop staat. Sinds 2000 staan we bij Justitie op de stoep om te protesteren. We krijgen te weinig geld en hebben we veel te weinig tijd om gezinnen goed te begeleiden. Het protest leidde tot meer geld voor de gezinsvoogdij, maar dat geld is niet gestoken in een betere werkwijze. Integendeel: nu zit ik vier van de vijf dagen op kantoor te bellen en formulieren in te vullen en blijft er een dag per week over voor mijn vijfentwintig cliënten. Dan kan je gemiddeld slechts één a twee keer per zes weken bij een cliënt op huisbezoek.''

U vindt dat de gezinsvoogd slachtoffer is van slecht beleid.

,,Ik vind dat de hele organisatie verantwoordelijk is. Bij alle Bureaus Jeugdzorg wordt heel subjectief besloten of iemand uit huis wordt geplaatst of niet, zonder duidelijke criteria, onderlinge discussie en goede rapportage. Als je vraagt of een kind uit huis wordt geplaatst is het maar net welke gezinsvoogd je zaak behandelt. Dat is in 2002 al gebleken uit onderzoek en naar alle verantwoordelijken opgestuurd. Maar daarna is het oorverdovend stil gebleven: nooit heeft iemand erop gereageerd, laat staan dat een beleidsverantwoordelijke ernaar gehandeld heeft. Wij vragen ons dus nadrukkelijk af waarom een gezinsvoogd wordt geslachtofferd in plaats van de hele organisatie.''

Heeft deze stap van justitie gevolgen voor uw taakopvatting?

,,Gezinsvoogden worden, vrees ik, nog onzekerder. Terwijl er al onzekerheid is. Want terwijl wij onszelf ook als hulpverleners beschouwen, ziet minister Donner van Justitie ons als case manager. Wij vervullen achter het bureau een regiefunctie, we zijn regelneef, maken afspraken tussen alle hulpverleners. We maken een hulpverleningsplan, bepalen met alle gogen, agogen en hulpverleners die betrokken zijn bij de klant een indicatiestelling en helpen iemand in een voorziening te plaatsen. Maar intussen gebeurt er natuurlijk van alles en nog wat en moet je als gezinsvoogden daar ook acute hulp verlenen. Want zolang iemand in de procedure zit, kan je de kinderen niet tussen de gordijnen laten zitten.''

Wat gaat u nu doen?

,,We moeten de straat op om te demonstreren. Wanneer, weten we nog niet. Daarover zijn we nu ook met de Bureaus Jeugdzorg in gesprek. Het liefst zouden we als gezinsvoogden maandag op het Binnenhof staan maar de vraag is of we daarmee ons doel bereiken. Er is tenslotte wel een kind vermoord en het kan heel goed zijn dat de publieke opinie zich tegen je keert en dan bereik je helemaal niks. Daarnaast heeft minister Donner donderdag in het spoeddebat in de Tweede Kamer ook geen cent extra toegezegd.''

Maar wat kan extra geld dan bijdragen?

,,Er zijn twee jaar lang experimenten gehouden, die tot doel hadden de werkwijze van de gezinsvoogden te verbeteren. We kregen minder gezinnen, maximaal vijftien, aan onze zorg toevertrouwd. Op die manier hadden we meer tijd voor goede begeleiding. Die experimenten zijn wetenschappelijk begeleid en worden nu geëvalueerd. De eerste resultaten daarvan stemmen hoopvol. Minister Donner van Justitie zou deze aanpak zo landelijk kunnen invoeren als hij daarvoor geld uittrekt.''

Dan maar staken?,,Dat is ons allerlaatste middel. Want daarmee treffen we ook de kinderen. En hun belangen staan voorop.''