Alweer een reddingsplan voor Afrika

In Afrika stuit het gisteren gepresenteerde reddingsplan voor Afrika vooralsnog op grote scepsis.

Het reddingsplan voor Afrika dat de Britse premier Tony Blair gisteren ontvouwde is niet het gesprek van de dag in Afrika. Bij de wasstraat, bij de bakker en bij de krantenkiosk hadden ze vrijdag geen idee. Niet zo verwonderlijk misschien, omdat het goede nieuws uit Londen het op de voorpagina's en in de radiobulletins moest afleggen tegen een overval op een casino in Johannesburg en het uitbundige verjaardagsfeestje van de koning van Swaziland.

In de Britse hoofdstad roemden Afrika-goeroes Bob Geldof (Band aid) en Bono (U2) het rapport vanwege de geheel ,,nieuwe aanpak'' van de hardnekkige armoe op het continent. Het rapport belooft een verdubbeling van de westerse ontwikkelingshulp, de afbraak van handelsbarrières en een verdrag om de handel in wapens binnen Afrika in te dammen. Het continent moet ook zelf iets doen, vindt Blairs Commissie voor Afrika. Regeringen moeten goed bestuur beloven, wegen aanleggen en hun economieën liberaliseren.

,,Dat is interessant'', vindt Richard Cornwell van het Institute for Security Studies in Pretoria, ,,maar al veel vaker bedacht.'' Hij wijst op de commissie onder voorzitterschap van de voormalige Duitse bondskanselier Willy Brandt die in de jaren tachtig gelijksoortige voorstellen deed. Of dichter bij huis, Blair herhaalt wat Zuid-Afrikanen al jaren van hun president Thabo Mbeki horen. Mbeki noemt zijn reddingsplan voor Afrika Nepad, en bepleit eveneens goed bestuur, marktdenken en infrastructurele projecten zoals de aanleg van wegen en dammen. Blair en Mbeki gebruiken dezelfde term voor hun reddingsoperatie: `een Marshall-plan voor Afrika'.

,,En allebei begrijpen ze de historische context niet van het Marshallplan'', meent Cornwell. ,,Dat diende om de Amerikaanse economie uit het slop te halen met een relatief beperkte kapitaalinjectie in Europa.''

In Mozambique was er al scepsis voordat de Commissie voor Afrika haar plannen bekend had gemaakt. De premier van Mozambique zei twee weken geleden in een interview met de BBC niet te geloven in een plan voor heel Afrika. Afrika, dat is een continent van 53 landen namelijk.

Volgens Greg Mills en Kurt Schillinger is Blairs denken over Afrika vertroebeld door een wijdverbreide misvatting. ,,Met geld koop je geen groei'', was gisterochtend de titel van hun opiniestuk in de zakenkrant Business Day. Mills, analist bij de Brendhurst Foundation en Shillinger van het South African Insitute of International Affairs waarschuwen in het artikel voor ,,een vloedstroom aan geld door verlichting van de schuldenlast en meer ontwikkelingshulp''. De geschiedenis heeft volgens de twee auteurs al lang bewezen dat Afrika daarmee niet geholpen is.

Premier Tony Blair verdient niettemin een schouderklopje, vinden de analisten aan deze kant van de wereld. Ook al leveren zijn ideeën op lange termijn minder op dan hij belooft, de Commissie voor Afrika zorgt ervoor dat Afrika weer even in de belangstelling staat.

Dat was ook de enige winst van alle andere hulpplannen voor Afrika.