`Alleen ademhalen kost ons niets'

De koopkracht van de meeste Nederlanders gaat dit jaar achteruit. Lukt het minima nog om rond te komen? Deel 7 in een serie.

Er was een tijd dat Fouzia (40) en Abdul (52) Mitra Rasouli een riant appartement in het centrum van Kabul bewoonden. In materieel opzicht ontbrak het het echtpaar aan niets. Zij was presentatrice van een Afghaans televisiestation, hij hoofdredacteur van een nieuws- en actualiteitenprogramma van dezelfde zender. Ze werden verliefd, trouwden en kregen drie kinderen: Ahmed Masih (16), Ahmed Milad (14) en Ahmed Bilal (9). ,,Kijk'', zegt Fouzia, wijzend op een oude zwartwitfoto waarop het echtpaar – zij met opgestoken haar en elegante jurk, hij in pak en met snor – eendrachtig achter een microfoon zit. ,,Dit was nog voor de komst van de Talibaan. Ruim twintig jaar geleden, we kenden elkaar net.''

Met de komst van de streng islamitische Talibaan veranderde hun leven ingrijpend. Journalisten die niet aan de leiband van het fundamentalistische regime liepen werden bedreigd, of erger: vermoord. Abdul stond bekend om zijn kritische opvattingen over de Talibaan en was zijn leven steeds minder zeker. Fouzia: ,,Iedere dag leefde ik in doodsangst dat hij niet thuis zou komen. Of dat een van onze zonen door de militairen zou worden opgepakt.'' Hun materiële welzijn, zegt zij terugkijkend, was bijzaak. ,,Niets in deze wereld weegt op tegen geestelijke vrijheid.''

En dus arriveerde Abdul met zijn twee oudste kinderen in september 2000 in Nederland – na een wekenlange tocht per paard, ezel en vliegtuig. Gedrieën woonden ze in een oude caravan in Hellevoetsluis. Totdat zijn vrouw en jongste zoon zich in 2003 bij hem voegden. Sindsdien woont het gezin in een asielzoekerscentrum in het centrum van Leiden – wachtend op de uitslag van hun asielaanvraag. Met name Fouzia wordt in de gang van het centrum (de asielzoekers zelf spreken van `kamp') regelmatig door Afghanen herkend. Zij lijken de voormalige tv-presentatrice op handen te dragen. ,,En niet lang geleden stond ze ook in het Leids Nieuwsblad'', voegt haar man daar trots aan toe. Fouzia is kunstenares, haar schilderijen hingen tot voor kort in het gemeentehuis.

Hun optimistische levensinstelling hield Fouzia en Abdul de afgelopen jaren op de been. Want tweeverdieners met een goed inkomen die terugvallen op een minimuminkomen – het moet even slikken zijn geweest. Zelf vinden Fouzia en Abdul dat het allemaal wel meevalt, maar afgaande op hun leefsituatie kan daar geen twijfel over bestaan. Samen met hun drie zonen bewonen ze drie kamertjes van drie bij vier meter. Fouzia, wijzend vanaf haar bed dat dienst doet als bank: ,,In het eerste vertrek slapen wij, in het tweede onze oudste zoon, in het derde de twee kleintjes.'' Privacy kennen ze niet, want de kamers hebben geen deuren. Abdul: ,,Als we onder vier ogen met elkaar willen praten, gaan we naar de hal.''

Elke maandagmiddag krijgt het echtpaar bijna 104 euro in handen: 39 euro voor haar, 39 euro voor hem, 11 euro voor de oudste zoon en ruim 14 euro voor de twee jongsten. ,,En dan is het rekenen, rekenen, rekenen'', zegt Fouzia. Huur hoeft het echtpaar niet te betalen, en ook de scholing voor de drie kinderen komt voor rekening van het asielzoekerscentrum. ,,Maar verder moeten we alles zelf betalen'', zegt zij. ,,Kleding, schoolboeken, eten, speelgoed en ontspanning voor de kinderen. Insjallah [met Gods wil, red.] komen we er wel uit, maar het blijft passen en meten.'' Abdul, grijnzend: ,,Alleen ademhalen kost niets.'' Zij: ,,En hardlopen, dat doe je ook graag.''

Het grootste deel van hun weekgeld gaat op aan eten. ,,Vooral veel groente en fruit'', zegt Fouzia, ,,want mijn man heeft een bypass gehad en hij moet gezond eten.'' De Lidl is hun favoriete supermarkt – ,,goedkoop én goed'', roept een bezoekster uit Duitsland die met lekkernijen komt aangesneld – en voor kleding gaan ze meestal naar een tweedehands winkel in de buurt. ,,Kleding is een gevoelig punt in dit gezin'', legt Abdul uit. ,,De jongens zijn op een leeftijd dat ze modieuze merken willen dragen, maar daar hebben wij eenvoudigweg het geld niet voor.'' Fouzia: ,,De oudste heeft wel eens voorgesteld om een week lang bonen te eten, zodat hij een Nike-shirt kon kopen.'' Zelf hebben ze weinig nodig. Zij: ,,Mijn grootste wens is een treinkaartje naar Rotterdam, zodat ik mijn vrienden kan bezoeken.'' Hij spaart voor een boek.

Eén keer in de paar weken mogen hun kinderen naar het zwembad. ,,Dat kost 3 euro per persoon'', zegt zij, ,,maar het is het geld wel waard, want van sporten komt het verder niet.'' Dat Ahmed Masih door een voetbalteam werd gescout, maar het aanbod om financiële redenen moest afwijzen (,,een shirt alleen al kost 25 euro'') deed haar veel pijn. ,,Ik kan slechts hopen dat wij ooit de A-status krijgen, zodat mijn man en ik onze eigen boterham kunnen verdienen.'' Als journalisten? ,,Liefst wel, maar ik ben niet kieskeurig, hoor. Werk is werk. En alleen met hard werken kan ik mijn kinderen een mooie toekomst geven.''

Volgende week: een gezin met vier kinderen.