Akkoord over Westerschelde én HSL

Na een jaar ,,stevig onderhandelen'' is de onenigheid tussen België en Nederland over de uitdieping van de Westerschelde en de Hogesnelheidslijn voorbij. `Doorbraak' in twee moeilijke dossiers.

Ze zijn eruit. Ministers uit Nederland en België hebben gisteren een akkoord gesloten over zowel de Hogesnelheidslijn-Zuid (HSL-Zuid) tussen Amsterdam en Brussel alsmede de uitdieping van de Westerschelde.

Beide slepende kwesties hadden formeel niets met elkaar van doen, en zowel minister Peijs (Verkeer en Waterstaat) als premier Balkenende onderstreepten dat gisteren nog maar weer eens. Peijs: ,,De enige relatie is dat ik voor het overleg over de HSL een keer heb voorgesteld om op een boot op de Westerschelde te vergaderen.'' Wel had de Tweede Kamer eerder gesuggereerd dat als de strubbelingen over de HSL-Zuid niet snel zouden worden opgelost door de Belgen, Nederland z'n medewerking aan het door Antwerpen zo gewenste uitdieping van de Nederlandse Westerschelde zou moeten opschorten. ,,Een koppeling zou zijn gelegd als de onderhandelingen over een van de kwesties zouden zijn mislukt. Dat is niet meer aan de orde'', constateert Bert Keijts, directeur-generaal van Rijkswaterstaat, die de onderhandelingen heeft gevoerd over de Westerschelde. Minister Peijs: ,,Toen wij merkten dat er een akkoord over de Westerschelde in de maak was, hebben we de onderhandelingen over de HSL iets naar voren gehaald.'' Dat was afgelopen weekeinde. Zodat er een ,,Belgische week'' in Nederland op kon volgen.

Voor de verdieping van de Westerschelde, de derde in veertig jaar tijd, lagen al maanden plannen klaar. De haven van Antwerpen moet bereikbaar worden voor grote containerschepen door de Westerschelde op elf plaatsen, waarvan negen in Nederland, uit te baggeren. Ook moet Vlaanderen beter worden beveiligd tegen overstromingen. En tenslotte moet de natuur worden versterkt rond de Westerschelde, een gebied dat wat ecologische waarden betreft niet onderdoet voor de Waddenzee, zo zei minister Veerman (LNV) gisteren. Maar over de verdeling van het geld, een half miljard euro, was men het lange tijd niet eens, en zelfs de premiers van Nederland en Vlaanderen moesten eraan te pas komen om te benadrukken dat de verhoudingen nog altijd niet waren verstoord.

Nu ligt er een akkoord. Afgesproken is dat de Belgen ongeveer driekwart van de kosten voor hun rekening nemen, de Nederlanders de rest. De Belgen betalen niet alleen het uitbaggeren, maar ook het leeuwendeel van de nieuwe natuur in Zeeland. De Nederlanders betalen een nieuwe tunnel bij Sluiskil onder het Kanaal van Gent naar Terneuzen, en samen betalen de landen een betere aansluiting van de Westerscheldetunnel op het wegennet in Zeeland en Vlaanderen. Bestuurders in de provincie Zeeland, die nooit veel heeft opgehad met het project, ,,betreuren'' het akkoord, maar constateren ook dat het kabinet rekening heeft gehouden met ,,de Zeeuwse belangen''. Minister Veerman zei dat de landbouw er niet onder mag lijden, en dat er ,,creatieve oplossingen'' komen voor boeren die voor natuur moeten wijken. De schop gaat uiterlijk in 2007 de grond in.

Minister Peijs is verder ,,vol trots'' over het ,,prachtige resultaat'' voor de HSL-Zuid. Nederland en de federale Belgische regering hebben een deal gesloten. Een jaar geleden ontstonden grote problemen, toen de Belgische exploitant van de spoorlijn, NMBS, aankondigde dat men bij nader inzien niet wilde rijden met shuttletreinen op Breda en Den Haag, die verliesgevend zouden zijn. De shuttleboog bij Breda was toen al deels aangelegd. Bovendien bleken de reistijden op Belgisch grondgebied van de treinen 17 minuten langer uit te vallen dan met de Nederlandse exploitant HSA was afgesproken.

Peijs heeft na een jaar ,,stevig onderhandelen'' met de Belgische minister Vande Lanotte bereikt dat de Belgen Breda en Den Haag toch zullen aandoen. Niet met twee afzonderlijke treindiensten maar met één goedkopere treindienst. Acht keer per dag zal er vanuit Den Haag een snelle, rechtstreekse trein naar Brussel rijden, met stops in Rotterdam, Breda, Brecht, Antwerpen, Mechelen, Brussel CS en Brussel Zuid. Breda is positief over de afspraken, Den Haag wil meer. De reis van Breda naar Brussel wordt met 57 minuten bekort, die van Den Haag met 26 minuten. ,,Dit betekent een goed alternatief voor de auto, en ook het behoud van Den Haag als internationale stad'', aldus Peijs. De Belgen zullen de verliezen op de exploitatie van deze treindienst zelf dragen.

In ruil voor deze afspraak ziet Nederland ervan af om via de rechter de schade te verhalen als gevolg van de foutieve reistijdenopgave door de Belgen. Van de 17 minuten vertraging in België zijn 8 minuten volgens Peijs ,,niet meer terug te winnen'' omdat ze zijn gebaseerd op een foutieve opgave van de Belgen. De treinen gaan vanaf 2007 rijden, met een maximale snelheid van 300 kilometer per uur.

De Vlaamse minister Kris Peeters sprak gisteren van een ,,historische dag'' waarop een ,,doorbraak'' is bereikt in twee moeilijke dossiers. Nu het laatste dossier nog. Dat is de IJzeren Rijn, de Belgische spoorlijn die over Nederlands grondgebied naar Duitsland moet rijden. Beide landen hebben afgesproken zich neer te leggen bij een oordeel daarover van het Internationale Hof van Arbitrage, in Den Haag.