`Niet alleen voor wie héél goed Frans spreekt'

Maison Descartes moet ook een functie krijgen voor mensen die het Frans matig beheersen. Er komt een nieuwe filmzaal en ook boeken in eenvoudig Frans. Maar eerst moet de verbouwing klaar zijn.

Er wordt volop geklust in Maison Descartes aan de Vijzelgracht in Amsterdam: overal lopen mannen in overalls en hier en daar klinkt getimmer. Geroezemoes op de gangen. ,,Heerlijk al die geluiden, zo hoort het. Toen ik hier kwam werken vond ik het gewoon eng, zo stil was het hier,'' zegt directeur Philippe Hardy.

Hardy spreekt vloeiend Nederlands en is voor een Fransman opvallend informeel: ,,Ik ben dan ook een Breton''. Sinds zijn aantreden in september 2003 lijkt Hardy op een hoofdopzichter en Maison Descartes, dat nu al ruim een jaar dicht is, op één grote bouwplaats. Door de aanleg van de Noord-Zuidlijn in Amsterdam moet de fundering van het statige gebouw helemaal worden vernieuwd. ,,Dat vond ik een goede aanleiding om ook het instituut zelf eens goed onder handen te gaan nemen.''

De witte muren worden beschilderd met frisse, vrolijke kleuren zoals geel en limoengroen. Er komt een geheel vernieuwde bibliotheek, een filmzaal waar Europese films zullen worden vertoond en, in 2006, een restaurant waar kookles zal worden gegeven. Ook komen er twee terrasjes, één bij de bibliotheek en één bij de filmzaal, zodat ook de bijzondere Franse binnentuin eindelijk gebruikt zal gaan worden. Het nieuwe Maison Descartes is in oktober klaar. In april al gaat de vernieuwde bibliotheek open.

In Maison Descartes wisselen Nederlandse en Franse schrijvers, vertalers, kunstenaars en docenten hun kennis en ervaringen uit. Jaarlijks volgen 1.200 mensen taalcursussen in het instituut. In het voormalige Walenweeshuis uit de zeventiende eeuw is ook het Franse consulaat gehuisvest. Hardy: ,,Dit is nu nog een gesloten gebouw. Eerlijk gezegd vind ik het een triest huis. Het lijkt wel of het leed van de Waalse wezen nog in de muren zit.''

Hardy, die hiervoor directeur was van het Institut franÇais in Turijn, vindt niet alleen het gebouw gesloten: ,,Maison Descartes had vroeger het imago van een gesloten, elitaire bunker waar alleen mensen die héél goed Frans spreken, discussiëren over literatuur. Dat imago is gevaarlijk want er zijn in Nederland steeds minder mensen die goed Frans spreken, het gaat om een groep die langzaam uitsterft.''

Om de Franse cultuur in Nederland te versterken wil Hardy dat het nieuwe Maison Descartes toegankelijker wordt, een plek waar veel mensen vooral veel plezier beleven aan de Franse taal en cultuur. De nieuwe bibliotheek – met gele muren en blauwgeschilderde luiken – zit bijvoorbeeld nu op de begane grond. ,,Een hele verbetering'', vindt Hardy, ,,vroeger moest je eerst door een doolhof van trappen en kamers.'' Nieuw is ook de collectie boeken voor mensen die het Frans nog niet of nauwelijks beheersen, met een verklarende woordenlijst achterin. Ook komt er een aparte afdeling voor kinderen en een leeshoek met meubels van jonge Franse designers.

De bibliotheek-beheerder is een twintiger en één van de jonge mensen die Hardy sinds zijn aantreden heeft aangenomen. Absolute vereiste voor nieuw personeel: tweetaligheid. Hardy: ,,Vroeger sprak hier bijna niemand Nederlands.'' De blik wordt ook naar buiten gericht door samenwerking met andere Amsterdamse culturele instellingen zoals het Filmmuseum, De Balie en het fotografiemuseum FOAM: ,,Samenwerking is intellectueel gezien onmisbaar. De grootste specialist in Franse filosofie, bijvoorbeeld, kan heel goed een Duitser zijn.''