Verkrachtingen gaan door in Soedans Darfur

Ondanks de aanwezigheid van buitenlandse waarnemers is er nog steeds sprake van massale verkrachtingen in de Soedanese regio Darfur.

In de door geweld geteisterde West-Soedanese regio Darfur is nog steeds sprake van massale verkrachtingen. De hulporganisatie Artsen zonder Grenzen (AzG) heeft zich daar in een dinsdag verschenen rapport voor het eerst expliciet tegen uitgesproken. Tussen vorig jaar oktober en half februari behandelde de Nederlandse sectie van AzG volgens het verslag 500 slachtoffers van verkrachting. ,,Ondanks de internationale druk op de regering zijn de vluchtelingen in de kampen nog steeds niet veilig'', zegt noodhulpcoördinator Ton Koene, die vorige week in Amsterdam is teruggekeerd van een 14-daags bezoek aan de regio.

Twee jaar oorlog in Darfur heeft volgens schattingen van de Verenigde Naties al meer dan 70.000 inwoners het leven gekost – VN-coördinator Jan Egeland zei gisteren dat het er veel meer zijn, maar dat het onmogelijk is precieze cijfers te geven omdat ,,de aanvallen zijn waar wij niet zijn''. Een hoofdrol spelen daarin Arabische Janjaweedmilities, die door de Soedanese regering zijn ingezet tegen Afrikaanse rebellen. De Amerikaanse president George Bush bestempelde de activiteiten van de milities vorig jaar als genocide. Bijna twee miljoen mensen zijn ontheemd.

Hoewel vorig jaar waarnemers van de Afrikaanse Unie naar de regio zijn gestuurd en de internationale aandacht voor het gebied toenam, blijven de milities moorden en verkrachten. Koene zegt: ,,Er zijn ongeveer 1.000 Afrikaanse waarnemers in het gebied. Ik heb het gevoel dat ze een positief effect hebben, maar ze zijn met te weinig. Ze zijn amper aanwezig in rurale gebieden, waar de milities ook komen.''

AzG besteedt in het rapport vooral aandacht aan het gebruik van verkrachting als onderdeel van de terreurcampagne van de milities. De organisatie gelooft dat veel slachtoffers door gevoelens van schaamte geen medische hulp durven te zoeken. Zij vermoedt daarom dat het werkelijke aantal slachtoffers groter is dan het geregistreerde aantal.

In het verslag staan verscheidene getuigenissen van Afrikaanse slachtoffers. Vrouwen en meisjes die buiten de bevolkte gebieden op zoek gaan naar brandhout of water worden belaagd door een groep strijders. Ze worden met wapens bedreigd en kunnen op geen enkele manier voorkomen dat ze vaak meermaals worden verkracht, aldus het rapport.

,,Verkrachte vrouwen vertelden mij dat naar de politie stappen het laatste is wat ze zouden doen. Er is een duidelijke link tussen de autoriteiten en de milities,'' aldus Koene. Omdat ze seks hebben gehad voor het huwelijk beschouwt de politie hen als criminelen en krijgen ze straffen. De politiemensen beroepen zich doorvoor op het islamitisch recht. ,,Dat is onzin,'' zegt de noodhulpcoördinator. ,,Het islamitisch recht is niet achterlijk. Mensen die zoiets zeggen proberen hun eigen wandaden te vergoelijken. Geestelijken hebben me verzekerd dat zoiets absoluut niets te maken heeft met het islamitisch recht. Het kan toch niet dat je wordt beschuldigd van het hebben van seks voor het huwelijk als je bent verkracht?''

Ook in de vluchtelingenkampen zijn de ontheemden niet veilig. ,,De leden van de Janjaweedmilities heersen er. Ze zijn eigenlijk kampmanagers,'' vertelt Koene. ,,Ik was op een gegeven moment in een kamp toen drie leden van een militie op paarden aankwamen. Ze droegen tulbanden en waren zwaar bewapend. Ze begroetten me en ik groette terug. Tegen mij zijn ze vriendelijk, maar tegen lokale mensen niet. Je ziet de vluchtelingen zo ontzettend bang voor hen zijn. De militieleden kunnen zo stoppen en iemand arresteren, aanvallen of meenemen om te verkrachten.''

Naast AzG kritiseren ook de Noorse Vluchtelingenraad en Oxfam nu in rapporten de verkrachtingen. Soedan zegt dat het geen toeval kan zijn dat de drie organisaties er nu tegelijk aandacht aan besteden. Het land spreekt van een georkestreerde politieke campagne. AzG ontkent dat. De organisatie zegt dat ze niet wil worden betrokken in de politiek of de Soedanese regering wil ondermijnen. Ton Koene:,,Het zal voor de Soedanese autoriteiten ontzettend moeilijk zijn om discipline te krijgen onder hun mensen in een zo groot gebied. Maar het is hun verantwoordelijkheid en die moeten ze nemen.''