Sociale orde ontstaat uit een lang proces

Frank Ankersmit betoogt op de opiniepagina van 3 maart, dat de doodstraf gecombineerd met het recht op opstand de onvermijdelijke sluitsteen is van de sociale orde op het moment dat we die sociale orde zien als een constructie. In dat geval is er ooit een situatie geweest waarbij van enige constructie nog geen sprake was; de prepolitieke situatie van de natuurstaat.

Ankersmit betoogt dat de dreiging van een terugval naar die natuurstaat altijd op de loer ligt. Als we kunnen construeren, kunnen we ook deconstrueren. Hierin ligt de eerste logische fout. De bestaande sociale orde is niet een constructie die op zeker moment na rijp beraad uit een natuurlijke orde is ontstaan. Onze huidige sociale orde is in een lang proces in loop der jaren ontstaan. Op ieder moment van dat proces is er sprake van een zekere sociale orde, een constructie die op dat moment feitelijk bestaat en dient als uitgangspunt voor de verdere ontwikkeling daarvan. Door de afstand die daarmee gecreëerd is met die oorspronkelijke woeste en ledige situatie, gaat de metafoor van de sociale orde in een zee van permanente burgeroorlog mank. Bovendien hebben we in dat proces inzichten en kennis opgedaan en zodra we weten is het niet meer mogelijk om niet te weten. Juist door dat weten is het logisch onmogelijk om terug te vallen naar de oorspronkelijke natuurrechtsituatie.De tweede denkfout ligt in de aanname dat de samenleving met een individu in staat van burgeroorlog verkeert, zodra dat individu besluit zich buiten de sociale orde te plaatsen waardoor de samenleving het volste recht heeft dat individu te doden. Dit is allerminst aannemelijk laat staan onvermijdelijk. In plaats van tot een geconstrueerde natuurrechtsituatie te vervallen zal de overheid als hoeder van de sociale orde veeleer de keus maken om het individu tot de orde te roepen.