Sartre zonder sigaret, kan dat?

,,Zich op een destructieve manier de wereld toe-eigenen'', daarvan is roken het symbolische equivalent. Jean-Paul Sartre, die dit ooit zei, kon het weten. Van de in 1980 overleden kettingrokende Franse existentialist bestaat een eindeloze reeks foto's waarop hij te zien is met een sigaret of pijp in zijn mond, vaak in rokerige cafés.

Opmerkelijk was daarom dat op de poster van de Bibliothèque Nationale, die ter gelegenheid van Sartres honderdste geboortedag een tentoonstelling heeft georganiseerd, de filosoof niet-rokend te zien is. De foto werd in 1946 gemaakt door de kunstenaar Lipnitzki, tijdens repetities van Sartre's toneelstuk La Putain Respectueuse (De eerbare prostituee). Maar uitgerekend het Franse dagblad Libération, in 1973 mede door Sartre opgericht, constateerde dat de filosoof op de originele foto wel degelijk in rook gehuld was. Het blijkt dat de sigaret op verzoek van de makers van de tentoonstelling is weggeretoucheerd.

De Britse Daily Telegraph vroeg Jean-Noël Jeanneney, directeur van de Nationale Bibliotheek, om opheldering. De foto blijkt te zijn uitgekozen omdat de sigaret vrij eenvoudig weg te werken was. Volgens Jeanneney bestond de vrees dat een rokende Sartre in strijd zou zijn geweest met een wet uit 1991 die tabaksreclame verbiedt. Ook vreesde de directeur dat sponsors zouden afhaken als hun naam met nicotinegebruik geassocieerd zou worden.

De Britse krant herinnert aan een van Sartres beroemde uitspraken: ,,De hel, dat zijn de anderen.'' De man die zei dat het bestaan van de mens voorafgaat aan de betekenis die hij daaraan zelf geeft, lijkt door het geharrewar over de foto zijn gelijk te halen.