Mythe rond eigengereide kolonisten nu echt voorbij

Een vernietigend rapport prikt definitief de mythe door dat de Israëlische overheid niets van doen had met de kolonisten en hun nederzettingen.

Het is niet verwonderlijk dat de Israëlische kolonisten, die menen dat zij in het ,,land van Judea en Samaria'' een goddelijke opdracht vervullen, zich verraden voelen. Het doel het vestigen van joodse nederzettingen op iedere heuveltop op de bezette Westelijke Jordaanoever heiligde tot voor kort alle middelen. List, bedrog en fraude om te bouwen in ,,de gebieden'' werden immers gedekt en gedoogd door premiers vanaf Rabin (Arbeidspartij) tot Sharon (Likud). Zij en hun ministers moedigden de fanatieke kolonisten aan, tolereerden schendingen van wetten en bepalingen, en stimuleerden ijverige ambtenaren en zelotische officieren.

Het 340 pagina's tellende rapport van het oud-hoofd speciale projecten van het Israëlische openbaar ministerie, Talia Sasson, over het systeem achter de vergunningsloze bouw van 105, maar waarschijnlijk meer illegale nederzettingen is vernietigend. Hoewel een publiek geheim de beweging Vrede Nu en de media beschrijven al jaren de goed georganiseerde Israëlische landroof heeft de cumulatieve beschrijving van Sasson een schok van schaamte veroorzaakt.

De beschuldiging van landroof van Palestijnse eigenaren wordt door Sasson in 24 gevallen concreet onderbouwd, terwijl zij heeft vastgesteld dat in nog eens 46 gevallen er nederzettingen zijn gebouwd op grond die in ieder geval niet in Israëlisch bezit was. Dergelijke beschuldigingen kunnen nu niet meer worden genegeerd of weggewimpeld als linkse, of erger nog antisemitische kritiek van buitenlandse media en politici. De religieus gemotiveerde kolonisten vormden een instrument om de ruimten tussen de grote, verstedelijkte nederzettingen op te vullen en de stichting van een Palestijnse staat te verhinderen.

De schok over de bevindingen van Sasson gaat gepaard met beschuldigend vingerwijzen, stromen aan verwijten en verwondering. Waren achtereenvolgende ministers van Defensie, Huisvesting en Binnenlandse Zaken niet actief bij het grote project betrokken? Was het niet Sharon zelf die in 2000 de kolonisten aanmoedigde: ,,Ren naar iedere heuveltop. Wat je in bezit neemt is van ons, wat je ongemoeid laat niet.''

De verwondering betreft vooral de verrassende flexibiliteit en het acteertalent van Sharon, die het rapport van Sasson in ontvangst nam alsof hij iets nieuws hoorde. De verklaring voor zijn koerswijziging moet gezocht worden in de aanhoudende stille Amerikaanse druk en de beloftes die Sharon vorig jaar in Washington aan Bush heeft gedaan. Al jaren dringen de VS aan op de ontmanteling van de illegale nederzettingen, die in het politieke en militaire jargon eufemistisch ,,buitenposten'' worden genoemd en op bevriezing van de bouwactiviteiten in de volgens Israël legale nederzettingen. Amerika's geduld met de Israëlische uitvluchten en bezweringen dat wel degelijk illegale posten worden opgeruimd is niet onuitputtelijk, heeft Sharon gemerkt. Bush wil dat ook Israël actie onderneemt.

De verzekering van president Bush aan de Palestijnen dat zij recht hebben op een eigen, democratische staat op aaneengesloten grondgebied kan niet worden gerealiseerd als de Israëlische nederzettingen, de netwerken aan wegen en andere voorzieningen blijven bestaan en worden uitgebreid. Sharon is verplicht maatregelen te nemen. De Amerikanen en de Palestijnen wachten op actie.

Over de meest voor de hand liggende acties het ontmantelen van de 105 illegale nederzettingen neemt de Israëlische regering binnenkort besluiten. Dat zal waarschijnlijk na de ontruiming van de Gazastrook gebeuren. Over de andere aanbevelingen van Sasson, zoals het instellen van strafrechtelijk onderzoek naar fraude met overheidsgelden en diefstal van Palestijns land, beslist de procureur-generaal bij de Hoge Raad, Mazuz.

Sasson vindt dat noodzakelijk, omdat ,,het bewaken en behouden van de democratische rechtsstaat Israël urgente maatregelen'' vergt. Of zoals de commentator van het rechtse dagblad Maariv schreef: ,,Israël ontaardt in een bananenrepubliek als we niets doen.'' De kans dat Sharon of andere ex-ministers zich voor een rechter moeten verantwoorden is echter klein.

Sasson heeft namelijk wel de werking van het geheime systeem blootgelegd, maar noemt slechts een beperkt aantal politieke en ambtelijke functionarissen bij naam. De eerste topambtenaar is door de nieuwe, frisse minister van Huisvesting en Constructie, Herzog, al uit functie gezet. Het voornaamste feit is dat het illegale spel met overheidsgelden, vervalste eigendomspapieren en andere trucs uit is. De mythe dat de Israëlische overheid niets van doen had met eigengereide kolonisten is definitief doorgeprikt.