All Ears swingt te weinig

,,En verder wordt er natuurlijk geïmproviseerd'', zei saxofonist Frans Vermeerssen gisteravond. Er werd in het BIMhuis een beetje gegrinnikt om het woordje `verder' omdat ook het programma geenszins vast stond.

Tijdens een tournee twee jaar geleden speelde het sextet All Ears vóór de pauze de composities van Michiel Braam, en daarna die van Frans Vermeerssen. Die scheiding is gehandhaafd op de net verschenen dubbel-cd Foamy Wife Hum/Line maar de co-leiders wilden dit procédé op deze avond niet herhalen. En terecht natuurlijk, het naspelen van een studio-cd is overbodig, proberen live-opnamen na te spelen is daarnaast ook nog ondoenlijk.

De band is bezig met een lange tournee die van Italië via Midden-Europa naar de Verenigde Staten voert. Om routine en gladheid te voorkomen, maken de musici uit het boek van dertig stukken elke avond een andere keuze. Die wordt niet vastgelegd in een setlist vooraf, maar ter plekke bepaald door het opsteken van één of meer vingers als er weer een stuk voorbij is.

Het is een vorm van beheerste onrust die goed past bij hetgeen waar het in jazzmuziek om gaat: de spanning tussen orde en vrijheid en het zoeken naar de ideale balans. In het werk van de grootsten onder de jazzmuzikanten – Duke Ellington, Charles Mingus en Thelonious Monk – is die spanning onontkoombaar.

All Ears zocht het gisteren in het BIMhuis aanvankelijk vooral in heel vrije exploraties. De groep speelde zonder microfoons en was daar zo tevreden over dat vooral trompettist Herb Robertson niet te stuiten was. Als gevolg daarvan klonk er weinig muziek die `toch goed in het gehoor' lag zoals de programmafolder had beloofd. Eén `groovy shuffle' per half uur, dat is weinig voor actieve heupen.

Na de pauze wint de orde terrein, door de kennelijke wens om dichter bij het publiek te komen. Een in dixie-swing begonnen stuk evolueert op een natuurlijke manier naar vrije bebop, en rietblazer Frank Gratkowski slaagt erin een venijnige kefhond koest te krijgen met een zalvende psalm. En nadat Michiel Braam één vinger in de lucht heeft gestoken, begint een trage trein te rijden, een bluesboemel, zo lijkt het wel. Maar dan wel een die net zo vreemd spoort als die NS-trein met vierkante wielen waar je tegenwoordig niets meer van hoort.

Tegenwind, een lichte ontsporing of een braampje op de rails, het hoort gewoon allemaal bij de muziek van Michiel Braam. De bandnaam All Ears, een en al oor, werd eind jaren tachtig trouwens al door Frans Vermeerssen gebruikt voor een andere band met Herb Robertson.

Concert: All Ears. Gehoord: 9/3 BIMhuis, Amsterdam. Verder: 10/3 de Evenaar, Rotterdam, 11/3 Paradox, Tilburg.