Roep om sterke man bij Volkswagen

Bij het teleurstellend presterende Volkswagen staan de meeste seinen op rood. Maar harde ingrepen, waarmee de problemen elders in de auto-industrie worden opgelost, liggen bij VW iets gecompliceerder.

Bij autofabrikant VW klinkt de roep om een sterke man voor het belangrijkste merk van het concern, Volkswagen, dat in moeilijkheden verkeert. De keus is gevallen op de bij DaimlerChrysler in ongenade gevallen manager Wolfgang Bernhard (44), die zijn reputatie vooral ontleent aan het herstel van het sukkelende Amerikaanse Chrysler. In Detroit stuurde Bernhard 26.000 man de laan uit en sloot hij een aantal fabrieken. Op het hoofdkwartier van Volkswagen in Wolfsburg kan Bernhard dergelijke ingrepen wel vergeten. De deelstaat Nedersaksen is met bijna 20 procent grootaandeelhouder van Volkswagen en heeft het bedrijf altijd beschouwd als één groot werkgelegenheidsproject. Dat weerspiegelt zich ook in de raad van commissarissen waarin de helft van de afgevaardigden bestaat uit werknemersvertegenwoordigers of mensen met een bestuurlijke functie in Nedersaksen.

`Standort Deutschland' valt daardoor bij Volkswagen nog een stukje duurder uit dan bij concurrenten als General Motors (Opel), BMW of DaimlerChrysler. Niettemin achtte VW-topman Bernd Pischetsrieder het gisteren ,,niet aan de orde'' dat Volkswagen wegens de zwakke dollar VW's en Audi's in de Verenigde Staten gaat bouwen. De nieuwe VW Jetta, waarmee het bedrijf in de VS hoge ogen denkt te gooien, wordt weliswaar voor een deel gefabriceerd in Mexico, maar daarmee houdt het ongeveer wel op. Duitsland, waar een van de zeven mensen van de beroepsbevolking direct of indirect is betrokken bij de auto-industrie, blijft ook in de toekomst voor Volkswagen de belangrijkste productiestandplaats.

Maar Pischetsrieder moest gisteren schoorvoetend toegeven dat de meeste seinen op rood staan bij het concern, dat de eerste twee maanden van 2005 slecht is begonnen. In die periode nam de verkoop vergeleken met dezelfde periode vorig jaar met 0,5 procent verder af tot 687.000 auto's. De lijn van 2004 bij Europa's grootste autofabrikant wordt daarmee doorgetrokken. Hoge staalprijzen, een lage dollar en enigszins gedateerde modellen (met uitzondering van de nieuwe Golf Plus) stortten de divisie Volkswagen in 2004 in een operationeel verlies van 44 miljoen euro. De divisie lichte vrachtwagens en bestelauto's deed het met een verlies van 144 miljoen euro nog slechter, zodat het glansrijk presterende Audi met een operationele winst van 1,2 miljard euro VW uit het moeras moest trekken. Uiteindelijk bleef de teller van de winst van het concern, waartoe naast Volkswagen en Audi, ook Skoda, Seat, Bentley, Bugatti en Lamborghini behoren, in 2004 op 719 miljoen euro staan.

Met de nieuwe Passat, een nieuwe Jetta en de Fox, een gezinsauto onder de 10.000 euro die vooral in Brazilië furore maakt, denkt Volkswagen het roer om te kunnen gooien dit jaar. Bovendien wil het concern dit jaar 3 miljard euro bezuinigen. Volkswagen krijgt met Bernhard voor het eerst een aparte brand manager, vergelijkbaar met de rol die Martin Winterkorn vervult bij Audi. Beide merken zijn binnen het concern sterk autonoom, hoewel Bernhard (,,ik ben pas vier weken aan het werk bij VW'') niet veel kwijt wilde hoe hij Volkswagen denkt te saneren.

Inmiddels worstelt topman Pischetsrieder met de erfenis van zijn voorganger Ferdinand Piëch, die uit de bijkans failliete boedel van zijn voorganger Carl Hahn een imponerend auto-imperium op poten zette. Piëch bracht een beetje lukraak allerlei merken onder één dak bij Volkswagen, maar die koopwoede lijkt VW nu een beetje op te breken. Een van de nadelen was dat de modellen van al die verschillende merken te veel op elkaar leken. Een Skoda Octavia – gebouwd op een Audi-onderstel met Volkswagen-elektronica – leek sprekend op een VW Passat, maar was wel 10.000 Duitse mark goedkoper. Toen Pischetsrieder nog topman van BMW was, sprak hij tamelijk denigrerend over de modellenpolitiek bij VW. Maar nauwelijks binnengehaald bij Volkswagen sloeg Pischetsrieder een heel andere toon aan. Ook gisteren verdedigde hij de modellenstrategie van het bedrijf toen het duurste VW-model, de Phaeton, ter sprake kwam. De duurste VW is ontwikkeld met behulp van Audi in Ingolstadt maar blijkt in de praktijk geen schim van de concurrent waarvoor aanvankelijk door Audi werd gevreesd. ,,Toch is het goed dat we een Phaeton hebben'', zegt Pischetsrieder. ,,Want een merk met de omvang van Volkswagen kan het zich niet permitteren om niet ook in het topsegment van de markt vertegenwoordigd te zijn.''