Nieuwe lidstaten willen europact behouden

De Luxemburgse EU-voorzitter Juncker houdt er rekening mee dat een akkoord over hervorming van het Stabiliteits- en Groeipact door te grote meningsverschillen zal uitblijven. Nieuwe lidstaten verzetten zich gisteren fel tegen vrijwel elke versoepeling van het pact. Duitsland en Frankrijk willen juist een vergaande versoepeling.

,,Ik sluit niet uit dat het pact blijft zoals het is'', zei Juncker gisteren na een bijeenkomst van EU-ministers van Financiën. De kans is niet groot dat ze er op een extra vergadering op 20 maart alsnog uitkomen. Dan moeten de EU-regeringsleiders zelf knopen doorhakken op hun top van 22 en 23 maart. De Duitse bondskanselier Schröder zou daarop aansturen.

De onenigheid beperkt zich niet tot de Eurogroep van twaalf eurolanden. In de voltallige Ecofin-bijeenkomst bleek dat nieuwe lidstaten, die nog geen deel uitmaken van de muntunie, het europact zoveel mogelijk intact willen laten. Zij willen alleen structurele hervormingen op pensioengebied, die eerst geld kosten en later groei opleveren, als `relevante factor' voor een soepeler toepassing van de regels accepteren. Landen als Polen hervormen hun pensioenen en bereiden zich voor op deelname aan de euro. Zij vrezen dat de stabiliteit van de euro in gevaar komt als het pact te veel wordt versoepeld.

Een compromisvoorstel van het Luxemburgse voorzitterschap bevat een lijst van `relevante factoren' die tot een milder beoordeling van het budgettekort van een lidstaat kunnen leiden, waardoor een sanctieprocedure wegens overschrijding van de 3-procentstekortnorm uitblijft.

Het tekort moet wel ,,dichtbij'' de 3 procent blijven en de overschrijding moet ,,tijdelijk'' zijn. De nieuwe lidstaten verwerpen een reeks punten waarover in de Eurogroep consensus bestaat, zoals meer soepelheid voor lidstaten met negatieve groei, onverwachts tegenvallende groei of lage schulden.

Eurocommissaris Almunia (Economische en Monetaire Zaken) waarschuwde dat het uitblijven van een akkoord slecht is voor de geloofwaardigheid van het europact. Volgens hem heeft de crisis eind 2003 over sanctieprocedures tegen Duitsland en Frankrijk, die de 3-procentstekortnorm overtraden, duidelijk gemaakt dat hervorming van het pact nodig is. Bondskanselier Schröder, die de toezichthoudende rol van de Europese Commissie wil terugdringen, staat onder zware druk door economische malaise en verkiezingen in 2006.

Minister Zalm noemde de Luxemburgse compromistekst ,,een hele goede voorzet''. Maar hij verzet zich tegen de eis van Berlijn om de kosten van de Duitse hereniging mee te wegen als `relevante factor' in de beoordeling van het budgettekort. In de compromistekst is de Duitse wens de nettobijdrage aan het EU-budget als `relevante factor' te erkennen niet opgenomen. Dat geldt ook voor de Franse eis over ontwikkelingshulp en defensie.

De pleidooien van bondskanselier Schröder en de Franse president Chirac tijdens hun top deze week voor een meer ,,politieke'' beoordeling hebben bij de kleinere lidstaten de vrees voor ongelijke behandeling gevoed.