Mooie beloften over missie Afghanistan

Het kabinet belooft de Kamer altijd zo goed mogelijk te informeren over militaire missies over de grens. Maar die belofte staat niet zwart op wit.

Of Nederlandse troepen nu voor vredesoperaties naar het buitenland worden uitgezonden, of in het kader van terreurbestrijding – de regering zal altijd haar best doen de Tweede Kamer zo goed en uitvoerig mogelijk te informeren. Deze toezegging van minister Bot (Buitenlandse Zaken) ontnam gisteren veel scherpte aan het spoeddebat over de rechtsgrond van de uitzending van elitetroepen naar het zuiden van Afghanistan.

Maar toen een forse Kamerminderheid (bestaande uit PvdA, GroenLinks, SP, coalitiepartner D66 en de LPF) die uitspraak wilden omzetten in een motie die uitspreekt dat voortaan álle militaire missies moeten worden behandeld met artikel 100 van de Grondwet in de hand (dat voorziet in toepassing van het zogeheten Toetsingskader en instemmingsrecht van de Tweede Kamer), ging dat Bot te ver. De regering wil graag bij elke uitzending ,,in de geest'' van artikel 100 handelen, maar ziet weinig in een formele vastlegging van deze belofte.

Het debat droeg, over het algemeen genomen, zeer bij aan het zelfrespect van de Tweede Kamer. Dat had anderhalve week geleden een deuk opgelopen, toen uit een artikel in het dagblad De Telegraaf naar voren kwam dat Nederland militairen naar Afghanistan wilde sturen en premier Balkenende vervolgens had gezegd dat deze troepenzending onder artikel 97 van de Grondwet over de landsverdediging viel, en derhalve geen instemming van de Kamer behoefde.

Op allerlei manieren probeerden de ministers Bot en Kamp (Defensie) de indruk weg te nemen dat de regering met deze uitzending naar Afghanistan iets stiekems in de zin had. Het was toeval dat de geheime informatie over de missie voortijdig naar de pers was uitgelekt, terwijl de ministers hun uitvoerige brief aan de Kamer over de zaak net wilden openbaren.

Kamp kon daarbij overigens verwijzen naar een brief van het kabinet aan de Kamer uit november 2003, waaruit zou blijken dat de Amerikanen al in het voorjaar van 2002 aan Nederland hadden gevraagd met troepen een bijdrage aan Enduring Freedom te leveren. Dat verzoek zou destijds door de regering ter zijde zijn gelegd en pas onlangs alsnog zijn gehonoreerd. De reden daarvoor bleef ook gisteren duister, waardoor de veronderstelling dat Nederland de terugtrekking uit Irak wil compenseren met een inspanning in Afghanistan niet is weggenomen.

De ministers verklaarden hun ruimhartigheid ten aanzien van het informeren van de Kamer uit de algemene wens om alle militaire inspanningen van Nederland in het buitenland te laten schragen door een breed draagvlak. Bot wees erop dat de uitzending van troepen volgens de Grondwet een bevoegheid van de regering is, maar dat deze bevoegdheid zich niet onttrekt aan de principes van de ministeriële verantwoordelijkheid en de parlementaire controle.

Donderdag vindt besloten overleg tussen kabinet en Kamer plaats, gevolgd door een openbare sessie waarin de fracties met handopsteken hun instemming kunnen betuigen.