`Mensen waarderen dat ik boven de partijen sta'

De burgemeester van Valkenswaard twijfelt of hij mee gaat doen aan een burgemeestersverkiezing. ,,Dat doe ik alleen als de burgemeester genoeg macht krijgt.''

Hans Haas (60) stapte in 2001 over als burgemeester van de heringedeelde gemeente Haaren naar het eveneens Brabantse Valkenswaard. Zoals alle burgemeesters in Nederland doorliep de CDA'er een ,,zeer uitgebreide'' sollicitatieprocedure van de gemeenteraad. Of dit zo zal blijven bepaalt de Eerste Kamer op 22 maart. Dan debatteert de senaat over een grondwetswijziging die nodig is om van het burgemeesterschap een gekozen ambt te maken. Dit weekend gaf de senaatsfractie van de PvdA aan moeite te hebben met de spoedige invoeringsdatum en dat ze daardoor wellicht de wetswijziging zou blokkeren. Haas sluit zich hierbij aan. ,,Ik ben niet principieel tegen een gekozen burgemeester, maar dit gaat veel te snel.''

Waarom?

,,Het dualisme is in 2002 ingevoerd. Sinds raadsleden geen lid meer kunnen zijn van het college, wil de raad zijn macht meer laten zien dan in het verleden: er werden in deze korte periode al meer dan 150 wethouders naar huis gestuurd. Het systeem is niet slecht, maar moet zich nog ontwikkelen. Daarom is dit een slecht moment om een gekozen burgemeester in te voeren. Dat had beter meteen bij de invoering van het dualisme kunnen gebeuren. Als je nu ineens een burgemeester krijgt die heel veel macht heeft, die ook wethouders en de gemeentesecretaris mag voordragen voor benoeming, dan krijg je een gemeenteraad die een mandaat heeft van de kiezer en een burgemeester met eenzelfde mandaat. Dat kan frictie geven.''

Wat vindt u van het idee van een gekozen burgemeester op zichzelf?

,,Als democraat respecteer ik wat de volksvertegenwoordiging beslist. Ik kan me daar niet principieel tegen verzetten, dat past mij niet. Maar het moet wel goed overwogen gebeuren. Het belang van de onafhankelijke positie die een burgemeester in Nederland nu heeft wordt schromelijk onderschat.

,,Er bestaat wel het gevaar van populisme. Dat houdt mij bezig. Als je een man of vrouw bovenaan de lijst zet die maar één doel voor ogen heeft, namelijk populair blijven, kan dat ten koste gaan van de regionale samenwerking. Ik werk veel samen en kijk niet alleen naar het gemeentebelang. Een gekozen burgemeester kiest eerder voor het lokale belang.''

Vindt u het niet verantwoord om de keuze aan burgers over te laten?

,,Je kunt zeggen: vertrouw je de burger dan niet? Maar als we een referendum houden om de belastingen te verhogen zou iedereen tegenstemmen en als het om het invoeren van de doodstraf gaat, is waarschijnlijk de meerderheid voor.''

Brengt het politiek en inwoners dan niet dichter bij elkaar?

,,Er is helemaal geen sprake van een kloof tussen bevolking en burgemeester die rechtvaardigt dat het burgemeestersambt op een andere leest moet worden geschoeid. Ik ervaar dagelijks dat mensen het erg waarderen dat ik boven de partijen sta. Mensen komen naar me toe om hun verhaal te vertellen. Ik zie me als de bindende figuur die probeert mee te denken, een visie heeft voor de langere termijn. Je kunt niet net zo boven de partijen staan als ik nu doe, als je voor een partij gekozen bent.''

Áls de gekozen burgemeester er is, hoe sterk moet hij of zij dan zijn?

,,De burgemeester moet een eigen programma hebben, dan kan hij zich profileren. Orde en veiligheid moeten bij de burgemeester blijven, want dan blijft hij herkenbaar en aanspreekbaar. En hij moet de gemeentesecretaris kunnen benoemen. Anders krijg je twee kapiteins op één schip. Bovendien zou hij zijn eigen wethouders moeten voordragen. Als je rechtstreeks gekozen wordt, moet dat ook in de praktijk worden omgezet. Dan moet je doorzettingsmacht hebben, hij moet zijn plannen kunnen doorvoeren. De raad moet dan meer een rol van reflectie krijgen, zoals de Eerste Kamer die heeft.''

Verheugt u zich op de campagne?

,,Ach, iedereen verwacht dat ik mij kandidaat stel. Maar dat doe ik alleen als het ambt zorgvuldig wordt ingevuld en de burgemeester genoeg macht krijgt. Het burgemeesterschap heeft zich in vele jaren gezet en dat wordt hier ter wille van politieke dogmatiek met één pennenstreek ontkracht. Daar doe ik niet aan mee. Ik ben met meer dan 40 jaar overheidservaring geen loopjongen.''