Leider van Tsjetsjeens verzet gedood

Speciale troepen van de Russische veiligheidsdienst FSB hebben gisteren in het dorp Tolstoi-Joert Aslan Maschadov gedood, de opperbevelhebber van de Tsjetsjeense rebellen. Maschadov (53) gold als een relatief gematigde leider en een voorstander van beëindiging van de Tsjetsjeense oorlog door onderhandelingen.

Zelfs sommige Russische liberalen betreuren de dood van Maschadov omdat hij gold als de enige Tsjetsjeense leider met de wil en het gezag om met het Kremlin over vrede te onderhandelen. De voormalige kolonel van het Rode Leger onderscheidde zich in de eerste Tsjetsjeense oorlog (1994-1996) als militair commandant en werd na de Russische terugtocht in 1997 tot president van Tsjetsjenië gekozen. Hij kreeg nooit greep op de radicale islamitische krijgsheren en dook na de tweede Russische inval in 1999 onder. Militair werd hij overvleugeld door de radicale terrorist Sjamil Basajev. Maschadov bood zichzelf de afgelopen jaren herhaaldelijk aan als partner in vredesonderhandelingen. Maar het Kremlin, dat Maschadov als een terrorist beschouwde, weigerde te praten.

De dood van Maschadov is een morele klap voor de Tsjetsjeense rebellen, die niettemin hebben aangekondigd door te vechten. Movladi Oedoegov, hoofd propaganda van de rebellen, stelt dat het Kremlin nu niemand meer heeft om mee te onderhandelen. ,,Aslan Maschadov was de laatste persoon die geloofde dat er nog over iets viel te praten met Moskou.'' Gezant Zakajev sloot gisteren vanuit Londen uit dat de radicaal Basajev nu opperbevelhebber wordt.

Russische televisiezenders toonden gisteren het lichaam van Maschadov, die met armen gestrekt op zijn rug lag in een poel van water en bloed. Het lichaam was omringd door vuilnis, wapens en handgranaten. Er waren geen zichtbare verwondingen, maar zijn ogen leken opgezwollen. Achmad Zakajev, de gezant van Maschadov in Londen, bevestigde gisteravond zijn dood. ,,Het was per toeval. Hij was in een huis, vrijwel alleen. Ze wilden hem gevangen nemen, maar hij stierf een waardige dood.''

President Poetin feliciteerde gisteren op televisie zijn FSB-chef Patroesjev met de `speciale operatie' tegen Maschadov. Hij gaf bevel elke betrokken soldaat te decoreren.

De precieze omstandigheden van Maschadovs dood zijn onduidelijk. Tolstoi-Joert ligt vlakbij de hoofdstad Grozny en valt normaliter onder Russische controle.

Een woordvoerder van het Russische leger zegt dat speciale troepen gisteravond om acht uur Tolstoi-Joert binnenvielen. Maschadov verschanste zich in een bunker in de kelder van een woonhuis, die werd opgeblazen. Ramzan Kadirov, vice-premier van de pro-Russische Tsjetsjeense regering, stelt evenwel dat Maschadov stierf omdat één van zijn lijfwachten ,,onhandig was opgegaan met een wapen''. ,,De taak was Maschadov levend aan te houden'', aldus Kadirov. ,,Niemand wilde hem doden.''

Kadirov verschilt ook met het Russische leger van mening over de vraag wat er met zijn lichaam gebeurt. Dat wordt overgedragen aan zijn familie, zegt hij. Het Russische leger zegt dat de wet verbiedt lichamen van terroristen aan familie over te dragen. Kadirov lijkt met zijn opmerkingen wraakacties te willen voorkomen.

Portret: pagina 5