Franse tekenfilm voor alle zintuigen

,,We schilderen een vogel'', dichtte Jacques Prévert in 1947. ,,Eerst schilderen we een kooi/ met het deurtje open/ dan schilderen we iets leuks/ iets eenvoudigs/iets moois/ iets nuttigs/ voor de vogel/dan zetten we het doek tegen een boom.'' In zijn geval duurde het vijf jaar voordat er een vogel zijn met woorden getekende kooi binnenvloog. Animator Paul Grimault vatte in 1952 het plan op om naar een `scenario' van Prévert het sprookje Het herderinnetje en de schoorsteenveger van Hans Christian Andersen tot film te maken. Het zou nog een kwart eeuw duren voordat het eindresultaat het licht zag, en Le roi et l'oiseau is daarmee een van de best bewaarde geheimen van de filmgeschiedenis. Gezien de tersluikse manier waarop distributeur 1 more film de gerestaureerde versie van de film nu, waarschijnlijk voor het eerst, in de Nederlandse bioscopen uitbrengt, zou je haast gaan denken dat dat ook maar zo moet blijven.

Niets is minder waar.

De koning en de vogel is zo fris en vreemd, zo'n geruisloos amalgaam van kleuren en stijlen, van classicistische tot futuristische, dat de film zo uit een van de Japanse anime-studio's kan komen die ons nu verrassen met filosofische spooksprookjes als Spirited Away. Het verhaaltje is door Prévert en Grimault zachtjes omgevormd tot een grotere strijd tussen macht en rechtvaardigheid. Tussen de koning en de vogel. Tussen de starheid van de heersers en het bonte pluimage van de revolutionairen.

Hoewel Prévert zijn woorden en woordspeligheden in bonte paletten presenteerde, is De koning en de vogel vooral een visuele film. Je kunt eindeloos dwalen in de 296 verdiepingen van het paleis van Koning Karel-vijf-plus-drie-is-acht-plus-acht-is-zestien, met z'n valluiken en geheime kamers en gevangenissen voor elk seizoen.

Of misschien bewijst deze film wel dat synesthesie voor iedereen bereikbaar is: een film waarin je kleuren kunt proeven, klanken kunt lezen, smaken kunt horen. `Een cadeautje', noemde de distributeur deze film dan weer wel. Laten we hopen dat het voor veel bioscoopbezoekers onthuld mag worden.

Le roi et l'oiseau (De koning en de vogel). Regie: Paul Grimault. In een Vlaamse nasynchronisatie. In: Filmmuseum, Amsterdam.