Een tegendraadse macro-econoom

Het curriculum vitae van Willem Buiter beslaat 31 pagina's. Het vermeldt dat hij de auteur is van 6 boeken, 59 wetenschappelijke artikelen, 58 technische artikelen, 25 academische boekbesprekingen en 32 niet-technische artikelen. Hij is chief economist en special counsellor van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD) in Londen, hij was hoogleraar economie aan de universiteiten van Cambridge, Yale, Bristol en Princeton, hij is als bijzonder hoogleraar verbonden aan de London School of Economics en de Universiteit van Amsterdam. Hij heeft gewerkt voor de Wereldbank, het IMF en de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank en hij is van 1997 tot 2000 lid geweest van het onafhankelijke Monetaire Beleidscomité van de Bank of England.

Aan deze uitzonderlijke academische en maatschappelijke carrière kan Willem Buiter (55) een nieuwe verworvenheid toevoegen. Hij is voorgedragen als lid van de nieuwe Raad van Economische Adviseurs (REA) voor de Tweede Kamer in Den Haag. De REA, die naast Buiter gaat bestaan uit de hoogleraren Eijffinger, Koedijk, Teulings en Van Witteloostuijn, krijgt tot taak de Tweede Kamer te adviseren over macro-economische onderwerpen.

Kamerlid Frans de Nerée tot Babberich (CDA), die in 2003 het initiatief nam voor de oprichting van de economische adviesraad, spreekt van ,,een heel goede econoom, een fantastische man''. Buiter is voorgedragen door Kamerlid Ferd Crone (PvdA), die er ,,heel trots'' op is dat hij deze internationaal gerespecteerde econoom bereid heeft gevonden zitting te nemen in de REA. De Kamerleden verwachten dat ze met steun van de economische adviseurs beter tegenwicht kunnen bieden aan de overheersende informatiepositie van het Centraal Planbureau en het ministerie van Financiën. Kamerleden krijgen veel economische informatie waaraan ze vaak te weinig aandacht kunnen besteden en die ze niet goed op waarde kunnen schatten. De oprichting van de REA moet hierin verbetering brengen.

Rick van der Ploeg, hoogleraar economie aan de Europese Universiteit in Florence en Amsterdam, noemt Buiter ,,een briljante macro-econoom met een fenomenaal geheugen voor irrelevante feiten''. Volgens Van der Ploeg kent Buiter bij wijze van spreken de cricketscores van veertig jaar geleden nog uit zijn hoofd. Hij prijst zijn onafhankelijkheid en de brede kennis die hij heeft opgedaan in zijn jaren als economisch adviseur in ontwikkelingslanden, als lid van het Monetaire Comité van de Bank of England en als topeconoom bij de Oost-Europabank (EBRD). In zijn economische analyses hanteert Buiter een ,,sociaal-liberale invalshoek'', zegt Van der Ploeg.

Buiter is kritisch over de regels voor begrotingsdiscipline van het Stabiliteitspact voor de Europese landen die de euro hebben ingevoerd. Het Stabiliteitspact is volgens hem onwerkbaar. Overigens was hij ook al kritisch over de invoering van de euro. Begin jaren negentig zei hij eens dat hij een onvoldoende zou hebben gegeven voor het Verdrag van Maastricht, waarin de Economische en Monetaire Unie werd geregeld, als dat een werkstuk van een eerstejaarsstudent was geweest.

Willem H. Buiter werd in 1949 geboren. Zijn vader, Harm Buiter, was jarenlang burgemeester van Groningen voor de Partij van de Arbeid. Buiter begon in 1967 zijn studie aan de Universiteit van Amsterdam, maar vertrok al na een jaar naar Cambridge en ging vervolgens naar Yale in de Verenigde Staten. Daar werd hij in 1974 assistent van de econoom James Tobin (de bedenker van de `Tobin-tax' om belasting op internationale kapitaalbewegingen te heffen). Na een omweg langs de London School of Economics, Princeton en Bristol werd hij in 1985 hoogleraar aan Yale. In de daarop volgende jaren werkte hij als adviseur voor de Wereldbank onder meer in India, de Filippijnen, Peru en Bolivia. Door zijn werk bij de Oost-Europabank, sinds 2000, is hij nauw betrokken geraakt bij de hervormingen van de voormalig communistische economieën tot functionerende markteconomieën en de onderhandelingen van Oost-Europese landen tot de Europese Unie.

Buiter is volgens zijn vriend Van der Ploeg een ,,maverick economist'', iemand die bereid is tegendraadse standpunten in te nemen en zich niets van gangbare meningen aantrekt. ,,Hij is his own man'', aldus Van der Ploeg. En daar kan de Kamer veel profijt van hebben, wil zij tegenwicht bieden aan de financieel-economische informatievoorsprong van het kabinet.