`De gemeentesecretaris wordt een spilfiguur'

De gekozen burgemeester van Tienen nam veel impopulaire besluiten. Zijn voorganger deed dat niet. ,,Tijdens het bewind van die populist werden geen beslissingen genomen.''

De liberaal Eddy Poffé (51) is formeel gezien door de kroon benoemd als burgemeester van de Vlaamse stad Tienen. Toch kent zijn stad een verkiezingsstrijd alsof er een gekozen burgemeester zou zijn. ,,Meestal wordt de lijsttrekker van de grootste partij burgemeester'', verklaart Poffé deze strijd. ,,Maar het kan ook anders. Er kan ook een coalitie tegen de grootste partij worden gevormd.''

De 32.000 inwoners van zijn stad gaven zijn partij vier jaar geleden de meeste stemmen. Daarmee werd hij voorzitter van het college van schepenen - gelijk aan Nederlandse wethouders - en van de gemeenteraad. Sinds Poffé aan het bewind is, heeft hij een hoop impopulaire maatregelen moeten nemen. Hij is zich ervan bewust dat dit slecht kan uitwerken bij de volgende verkiezingen. ,,Ge krijgt dan een heel pak malcontente mensen.''

Uw collega uit uw zustergemeente Valkenswaard is bang voor populisme met de introductie van een gekozen burgemeester. Is dat terecht?

,,Het risico van populisme is groot. Mensen die zich een beetje populair opstellen, maar niet altijd even bekwaam zijn, worden makkelijk gekozen. Maar de wetgever moet ook niet betuttelen. De kiezer trekt op een gegeven moment zijn conclusies wel. Eigenlijk is het grootste risico van een gekozen burgemeester dat er een tijd geen beleid wordt gemaakt.''

U spreekt uit ervaring?

,,We verloren een tijd honderd inwoners per jaar terwijl gemeenten om ons heen groeiden. Jongeren trokken weg, en huisjesmelkers ronselden sociaal-zwakkeren voor verkrotte panden. Of dat aan de burgemeester lag? Tsja, dat is gevaarlijk om te zeggen, want dan heb ik het over mijn voorganger. Maar ik vrees van wel, ja. Tijdens het bewind van die populist werden geen beslissingen genomen. En hij stelt zich weer verkiesbaar; morgen kan hij terug zijn.''

Wilt u dit dan wel aan burgers overlaten?

,,Dat kun je wel aan burgers overlaten. Het volk kiest de leiders die het verdient. Als het de juiste steunt, gaat de regio een stapje omhoog. Zo niet, dan kan het de andere kant uitgaan. Het kan mee- of tegenvallen, maar dat risico moet je durven nemen.''

Heeft het ook voordelen om gekozen te zijn?

,,Het maakt je positie sterker. Een mandaat van de kiezer geeft meer zeggingskracht. Zowel binnen de raad als binnen het college houdt men er ook rekening mee dat de bevolking mij steunt.''

Wat ziet u als u op bezoek bent in Valkenswaard?

,,Ik kan me moeilijk inleven in het Nederlandse systeem, waarbij de burgemeester niet gekozen wordt, terwijl de partijen toch campagne voeren en gekozen worden. Wij zeggen in de campagne al duidelijk waar we voor staan. De lijsttrekker is tegelijk kandidaat-burgemeester. Hij trekt duidelijk een lijn, neemt de leiding. Als lijsttrekker sta je op de barricades.''

Wordt u gezien als afgevaardigde van de liberale VLD?

,,Ja en nee. Ik zet me wel over de partijgrenzen heen. Ik ben burgemeester voor alle inwoners. Je eigen achterban verwacht soms dat je iets voor hen doet. Maar burgers zijn kritisch en hebben kennis genoeg. Ze verwachten dat je het algemeen belang dient - ik zie minder en minder vriendjespolitiek.''

Welke bevoegdheden moet een gekozen burgemeester hebben?

,,Het is belangrijk dat hij de gemeentesecretaris kiest. Deze hoogste ambtenaar is bij een gekozen burgemeester nog belangrijker dan wanneer de burgemeester is aangewezen. In Nederland heeft een burgemeester veel kennis, op grond daarvan wordt hij aangewezen. Bij ons wordt iemand vanuit het niets gekozen en moet hij zich in wezen baseren op zijn ambtenaren. Dan is de gemeentesecretaris de spilfiguur.

,,Hij moet ook de zeggenschap over de politie. En het zou mooi zijn als de burgemeester ook echt zijn eigen schepenen kan aanwijzen. Maar als hij dat doet, heb je binnen de kortste tijd een heel pak heibel binnen je eigen partij. Dan word je vleugellam. Zij die niet aan bod komen vinden dan heel snel bondgenoten.''

Dit is het derde deel van een serie over gekozen burgemeesters. Eerdere delen verschenen op 26 februari en 4 maart.